87085036573   

87085036573
Тіркеу бөлімі
87172511555, 87172511612
Тіркеу бөлімі
Тұран даңғылы, 36
Астана қаласы

1 журнал - 2026 жыл

1 журнал - 2026 жыл

Статья PDF

Авторлар туралы

Шакенов М.Ж. – «Ұлттық балаларды оңалту орталығы» КеАҚ стратегиялық даму және маркетинг бөлімінің басшысы, студент, «Туран-Астана» университеті, Астана, Қазақстан, http://orcid.org/0000-0003-3933-1969, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс.

Манапбаева Г.С. – Студент, «Туран-Астана» университеті, Астана, Қазақстан

Ищанова Э.А. – Студент, «Туран-Астана» университеті, Астана, Қазақстан

Кайнушева А.Б. – Студент, «Туран-Астана» университеті, Астана, Қазақстан

Шайхинова Д.С. – Студент, «Туран-Астана» университеті, Астана, Қазақстан

Жумакасова Г.Г. – Аға оқытушы, «Әлеуметтік-гуманитарлық және тілдік пәндер» кафедрасы, «Туран-Астана» университеті, Астана, Қазақстан

Түйіндеме

Қарым-қатынастың адам өміріндегі рөлін асыра бағалау мүмкін емес. Цифрлық технологиялардың дамуымен байланыс өзгерді. Бұл жұмыс жастар қарым-қатынасының заманауи мәселелерін зерттеу кезеңдерінің бірі болып табылады.

Мақсаты: Қазақстан жастары арасындағы қарым-қатынас жолдарындағы бар мәселелер мен тандауларды анықтау.

Әдістері: 1). теориялық әдістер: зерттелетін мәселе бойынша 2011-2021 жылдар аралығындағы философиялық, психологиялық-педагогикалық, ғылыми-әдістемелік әдебиеттерді талдау Google Scholar және PubMed мәліметтер бойынша; 2). эмпирикалық әдістер: авторлар ұсынған сауалнама арқылы 18-44 жас аралығындағы жастар арасында анонимді сауалнама. Анонимділікке жеке деректерді көрсетпей сауалнама жүргізу, сауалнамаларды беру және оларды үшінші тарапқа сақтау арқылы қол жеткізілді.

Нәтижесі. Авторлар анонимді түрде онлайн және офлайн режимінде 18-44 жас аралығындағы 35 адамнан сұхбат алды. Ерлер мен әйелдердің арақатынасы 1:4 болды. Білім деңгейі бойынша 4 адам (12%) орта және орта арнаулы, 12 (34%) аяқталмаған жоғары білімді, 19 (54%) жоғары білімді. Респонденттердің ең көп үлесі 23-29 жас аралығындағы жастар (43%) болды. Одан кейін кему ретімен – 18-22 жас (26%), 30-35 жас (20%), 36-44 жас (11%). Сауалнамаға қатысқандардың ішінде көбіне офлайн режимде күніне 4 сағаттан астам сөйлескендер – 16 адам болды. Күніне 2-4 сағат тікелей байланыс пен виртуалды қарым-қатынасты ұнататын жастар бірдей бөлінді (әрқайсысы 15 адам). Бұл ретте күніне 2 сағаттан аз байланыс болған жағдайда виртуалды байланыс басым болды (15 адам). Респонденттердің басым көпшілігі оффлайн байланысқа басымдық берген – 30 адам немесе 86%.

Талқылау. Әдебиеттерді шолу мен талдауға сәйкес, коммуникативті әрекет түрлерінің бірі ретінде қарым-қатынас әлеуметтенуде маңызды рөл атқаратынына және өзіндік сананың қалыптасуын қамтамасыз ететініне көз жеткізуге болады. Қазақстандық жастар арасындағы виртуалды қарым-қатынастың үлесі Ресейден келген құрдастармен бірдей болды.

Қорытындыcы. Онлайн байланыс жалпы қарым-қатынастың қажетті құрамдас бөлігі болды және жанды байланыс үшін көмекші опция ретінде қала отырып, уақыт пен ресурстарды үнемдеуге мүмкіндік береді. Қазіргі уақытта Қазақстан жастары офлайн байланыспен қатар онлайн қарым-қатынас мүмкіндіктерін белсенді түрде пайдаланып, соңғысына басымдық беруде.

Түйін сөздер

Әлеуметтік коммуникация, жастар, Қазақстан, оффлайн және онлайн байланыс.

Әдебиет тізімі

  1. Ростовская Т.К., Калиев Т.Б. Ценностные ориентиры современной молодежи: особенности и тенденции. Mонография – М.: РУСАЙНС, 2019. – 228 c.

Rostovskaya T.K., Kaliev T.B. Tsennostnye orientiry sovremennoj molodezhi: osobennosti I tendentsii. Monographiya (Value orientations of modern youth: features and trends. Monograph) [in Russian]. – M.: RUSAINS, 2019. – 228 s.

  1. Шалабаева Л.И. Психолого-педагогические условия развития диалогической формы общения подростков: дис… доктор философии (PhD). – Алматы, 2017. – 185 с.

Shalabaeva L.I. Psykhologo-pedagogicheskie usloviya razvitiya dialogicheskoj formy obsheniya podrostkov: dis... doktor philosofii (PhD) (Psychological and Pedagogical Conditions for the Development of the Dialogic Form of Communication of Adolescents: Dissertation… Doctor of Philosophy) [in Russian]. – Almaty, 2017. – 185 s.

  1. Иткулова Д.А., Жантикеев С.К. Отношение молодежи к религиозным ценностям // II Междунар. науч.-исслед. конкурс. – Изд.: Наука и Просвещение Пенза, 2021. – с.228-230.

Itkulova D.A., Zhantikeev S.K. Otnoshenie molodezhi k religioznym tsennostyam // II Mezhdunar. nauch.-issled. konkurs (The attitude of young people to religious values)[in Russian]. – Izd.: Nauka i Prosveshenie, Penza, 2021/ - s.228-230.

4.Калиева Ж.А. Социологическая рефлексия молодежных объединений: теория и практика (на примере Республики Казахстан): автореф… канд. социол. наук. – Саратов, 2019 г. – 22 с.

Kalieva Zh.A. Sotsiologicheskaya reflexia molodezhnyh obedinenii: teoriya i praktika (na primere Respubliki Kazakhstan): avtoref... kand.sotsiol.nauk (Sociological reflection of youth associations: theory and practice (on the example of the Republic of Kazakhstan): abstract of ... cand. sociol. sciences.) [in Russian].– Saratov, 2019. – 22 s.

5.Baubekova G.D., Irgebaeva N.M. Formation of a culture of interethnic communication among young people in the context of globalization // Tashkent State Transport University: сonference 1. – 2022. - p.56-60.

6.Жантикеев С.К., Саттыклышева А.С. Интернет-зависимость или социальные сети как часть жизненного пространства молодежи // Кронос. – 2020. - № 1. - С.22-25.

Zhantikeev S.K., Sattyklysheva A.S. Internet-zavisimost ili socialnye seti kak chast zhiznennogo prostranstva molodezhi (Internet addiction or social networks as part of the youth living space) [in Russian] // Kronos. – 2020. - # 1. – S.22-25.

7.Турсынбеков Н.П., Власова Н.В. Особенности компьютерной зависимости подростков // XII Междунар. науч.-практ. конф. - Изд.: Наука и Просвещение Пенза, 2020. – с.114-117.

Tursynbekova N.P., Vlasova N.V. Osobennosti komputernoj zavisimosti podrostkov (Features of computer addiction of teenagers) [in Russian] // XII Mezhdunar. nauch.-pract. konf. – Izd.: Nauka i Prosveshenie, Penza, 2020. – S.114-117.

  1. Хмельницкая О.М. Особенности виртуальной коммуникации: на примере пользователей Интернет Казахстана, России и Германии // Актуальные научные исследования в современном мире. - № 1-7 (33) – с.138-144.

Khmelnitskaya O.M. Osobennosti virtualnoj kommunikacii: na primere polzavatelej Internet Kazakhstana, Rossii i Germanii (Features of virtual communication: on the example of Internet users in Kazakhstan, Russia and Germany) [in Russian]. – Aktualnye nauchnye issledovaniya v sovremennom mire. - # 1-7 (33) – S.138-144.

  1. 9. Игнатьева Э.А. Формирование коммуникативных умений виртуального общения современной молодежи: автореф… канд. психол. наук. – М.: 2012. – 26 с.

Ignatjeva E.A. Formirovanie kommunikativnyh umenij virtualnogo obsheniya sovremennoj molodezhi: avtoref… kand.psyhol.nauk (Formation of communicative skills of virtual communication of modern youth: abstract of ... cand. psychol. sciences) [in Russian] – M.: 2012. – 26 s.

  1. Ковальчук М.А. Влияние цифровизации на процесс общения молодежи в социально-экономической среде // Теоретическая экономика. - 2021 – № 9. - с.61-71.

Kovalchuk M.A. Vliyanie cifrovizacii na process obsheniya molodezhi v socialno-economicheskoj srede (The impact of digitalization on the process of communication of young people in the socio-economic environment) [in Russian] // Teoreticheskaya economika. – 2021 - # 9. – S.61-71.

  1. Belozerova I.A. The problem of communication among modern student youth // JETT, ISSN-e 1989-9572, Vol. 12, Vol. 2, 2021, págs. 101-109.

 

1 журнал - 2026 жыл

Статья PDF

Авторлар туралы

Имашева Б.С. – Биол. ғылымдарының докторы, проф., «Астана медицина университеті» КеАҚ, Астана, Қазақстан, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., ORCID: 0000-0002-0236-8971

Алтынбекова А.Т. – Басқарма Төрағасының медициналық бөлім жөніндегі орынбасары, «Ұлттық балаларды оңалту орталығы» КеАҚ, Астана, Қазақстан, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., ORCID: 0009-0000-8929-6929

Имашев М.С. – Оқытушы, «Астана медицина университеті» КеАҚ, Астана, Қазақстан, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., ORCID: 0000-0001-8857-855X

Жылкыбаев Г.Л. – Невролог дәрігері, №7 Психологиялық-медициналық-педагогикалық кеңес, Астана, Қазақстан, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., ORCID: 0000-0001-9895-5574

Искулова А.Е. – Физ. мед. және реабил.бөлімінің меңгерушісі, «Ұлттық балаларды оңалту орталығы» КеАҚ, Астана, Қазақстан, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., ORCID: 0009-0001-7896-1421

Аманжол Д. – Моделир. және ортез. лаб. меңг., «Ұлттық балаларды оңалту орталығы» КеАҚ, Астана, Қазақстан, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., ORCID: 0009-0006-0853-4527

Калиясов М.М. – Роботиз. оңалту., нейрофиз. және  сурд. лаб. меңгерушісі, «Ұлттық балаларды оңалту орталығы» КеАҚ, Астана, Қазақстан, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., ORCID: 0009-0001-7522-2500

Түйіндеме

Мақала инновациялық әдістер мен цифрлық технологияларды қолдану арқылы емдік дене шынықтыру және кинезитерапия саласындағы мамандарды кәсіби даярлаудың тиімділігін арттыру мәселесіне арналған. Зерттеуде оқу процесін ұйымдастыру, теориялық білім мен практикалық дағдыларды меңгеру сапасын бағалау және оқыту бағдарламасын жетілдіру үшін тыңдаушылардың кері байланысын талдау мәселелері қарастырылады.

Жүргізілген жұмыстың мақсаты: "Емдік дене шынықтыру (Войта-терапия элементтері, Бобат-терапия және проприоцептивті нейромускулалық жеңілдету (PNF)-терапия) әдісі)" түбегейлі жаңа білім беру бағдарламасын әзірлеу және іс жүзінде өткізу болып табылады және кинезотерапияның инновациялық әдістерін пайдалана отырып, нейрореабилитация саласында мамандар даярлауға, сондай-ақ оның тиімділігін, практикалық маңыздылығын бағалауға және бағдарламаны одан әрі жетілдіру үшін тыңдаушылардың кері байланысын алуға бағытталған.   

Білім беру курсы Ұлттық балаларды оңалту орталығында жүзеге асырылды, осы орталықта 2023-2025 жылдар аралығында 180 маман оқытылды. Өткізген талдау тыңдаушылардың біліктілігінің 10,9%-дан 16,9%-ға дейінгі артуын көрсетіп, оқу бағдарламасының жоғары тиімділігін анықтады.Тыңдаушылар  нейрореабилитацияның негізгі әдістерін – проприоцептивті жүйке-бұлшық еттерді жеңілдету, Бобат және Войта терапиясын сәтті меңгерді. Зерттеу нәтижелері әзірленген білім беру бағдарламасына жоғары сұранысты, оның кәсіби құзыреттілігін арттырудағы тиімділігін және медициналық оңалту сапасына қойылатын қазіргі талаптарға сәйкестігін растады.

Түйін сөздер

Кинезотерапия, тыңдаушы, білім беру бағдарламасы, емдік дене шынықтыру, сапаны бағалау, кері байланыс, оқытудың тиімділігін талдау.

Әдебиет тізімі

  1. Смирнов А.В., Козлова И.Н., Романов П.П. Инновационные технологии в лечебной физической культуре: современные подходы и перспективы // Вестник реабилитационной медицины. – 2021. – Т. 28, № 3. – С. 45–58.

Smirnov AV, Kozlova IN, Romanov PP. Innovatsionnye tehnologii v lechebnoy phizicheskoy kulture: sovremennye podhody i perspektivy // Vestnik reabilitatsionnoy meditsiny. 2021;28(3):45–58 (rus).

  1. Иванова Л.С. Организация обучения специалистов по лечебной физической культуре: теоретические и практические аспекты. – М.: Медицинская книга, 2020. – 212 с.

Ivanova LS. Organizatsiya obucheniya spetsialistov po lechebnoy phizicheskoy kulture. M: Meditsinskaya Kniga; 2020. 212 s (rus).

  1. Петров В.Н. Использование цифровых технологий в лечебной физической культуре и реабилитации // Современная медицина. – 2019. – № 6. – С. 78–85.

Petrov VN. Ispolzovanie tsiphrovyh tehnologiy v lechebnoy phizicheskoy culture i reabilitatsii // Sovremennaya meditsina. 2019;(6):78–85 (rus).

  1. Кузнецов О.Г., Лебедева Т.М., Фролов И.В. Методы оценки эффективности реабилитационных программ с применением лечебной физической культуры // Научные труды по медицине. – 2022. – Т. 35, № 2. – С. 112–125.

Kuznetsov OG, Lebedeva TM, Frolov IV. Metody otsenki effektivnosti reabilitatsionnyh program s primeneniem lechebnoy phizicheskoy kultury // Nauchnye trudy po meditsine. 2022;35(2):112–25 (rus).

  1. Хан М.А., Вахова Е.Л., Александров А.В., Турова Е.А., Гусакова Е.В., Смирнов А.А. Современные технологии медицинской реабилитации детей с посттравматическими нейропатиями верхних конечностей // Вестник восстановительной медицины, 2021, Том 20, №4, С. 72–81.

Khan MA, Vakhova EL, Alexandrov AV, Turova EA, Gusakova EV, Smirnov AA. Sovremennye tehnologii meditsinskoy reabilitatsii detey s posttravmaticheskimi neyropatiyami verhnih konechnostey // Vestnik vosstanovitetlnoy meditsiny. 2021;20(4):72–81 (rus).

  1. Кузьмина Т.Н., Кузнецова Г.В., Петрова Л.Я. Программа подготовки по медицинской реабилитации специалистов первичного звена здравоохранения в Тихоокеанском медицинском университете// Вестник Тихоокеанского государственного медицинского университета, 2020, №3, С. 118–123.

Kuzmina TN, Kuznetsova GV, Petrova LY. Programma podgotovki po meditsinskoy reabilitatsii spetsialistov pervichnogo zvena zdravoohraneniya v Tihookeanskom meditsinskom universitete // Vestnik Tihookeanskogo gosudarstvennogo meditsinskogo universiteta. 2020;(3):118–23 (rus).

  1. Свидетельство об интеллектуальной собственности: О внесении сведений в государственный реестр прав на объекты, охраняемые авторским правом №41043 от «6» декабря 2023 года. Программа о повышении квалификации: Лечебная физическая культура (Элементы Войта терапии, Бобат терапии и PNF терапии).

Svidetelstvo ob intellectualnoy sobstvennosti: O vnesenii svedeniy v gosudarstvennyy reestr prav na obekty, ohranyaemye avtorskim pravom No. 41043 ot «6» dekabrya 2023 goda. Programma o povyshenii kvaliphikatsii: Lechebnaya phizicheskaya kultura (elementy Vojta therapii, Bobath therapii i PNF therapii).

  1. WHO. Rehabilitation 2030: A Call for Action. Geneva: World Health Organization, 2017. — 34 p.
  2. Салимова А.К. Современные технологии реабилитации при посттравматических нейропатиях у детей // Педиатрия. Восточная Европа. — 2022. — Т. 10, № 2. — С. 33–39.

Salimova AK. Sovremennye tehnologii reabilitatsii pri posttravmaticheskih neiropatiyah u detey // Pediatriya. Vostochnaya Evropa. – 2022 – T.10, # 2. – S. 33–9.

  1. Приказ Министра здравоохранения «Об утверждении правил дополнительного и неформального образования специалистов в области здравоохранения, квалификационных требований к организациям, реализующим образовательные программы дополнительного и неформального образования в области здравоохранения, а также правил признания результатов обучения, полученных специалистами в области здравоохранения через дополнительное и неформальное образование» № 303 от 21 декабря 2020 года.

Prikaz Ministra zdravohraneniya «Ob utverzhdenii pravil dopolnitelnogo I neformalnogo obrazovaniya spetsialistov v oblasti zdravoohraneniya, kvalifikatsionnyh trebovaniy k organizatsiyam, realizuyushim obrazovatelnye programmy dopolnitelnogo i neformalnogo obrazovaniya v oblasti zdravoohraneniya, a takzhe pravil priznaniya rezultatov obucheniya, poluchenyh spetsialistami v oblasti zdravoohraneniya cherez dopolnitelnoe b neformalnoe obrazovanie» No. 303 ot 21 dekabrya 2020 goda (rus).

  1. Ғиният А., Алтынбекова А.Т., Имашева Б.С., Мукашева С.Б., Алибаева А.Ш., Синчук К.А. Механизмы повышения квалификации врачей через дополнительное и неформальное образование// Центрально-Азиатский Вестник медицинской реабилитологии, 2025г.№1 С.6-18

Giniyat A, Altynbekova AT, Imasheva BS, Mukasheva SB, Alibayeva AS, Sinchuk KA. Mehanizmy povysheniya kvaliphikatsii vrachey cherez dopolnitelnoe i neformalnoe obrazovanie // Centalno Asiatskiy Vestnik Meditsinskoy Rehabilitologii. 2025;(1): 6–18 (rus).

  1. Гордеева А.А. Актуальные подходы к оценке эффективности образовательных программ в системе последипломного медицинского образования // Высшее образование в России. — 2020. — Т. 29, №12. — С. 123–130.

Gordeeva AA. Aktualnye podhody k otsenke effektivnosti obrazovatelnyh program v sisteme poslediplomnogo meditsinskogo obrazovaniya // Vysshee Obrazovanie v Rossii. 2020;29(12):123–30 (rus).

  1. Самойлова Н.В. Повышение качества дополнительного профессионального образования медицинских работников на основе обратной связи слушателей // Медицинское образование и профессиональное развитие. — 2021. — №2 (28). — С. 45–50.

Samoylova NV. Povyshenie kachestva dopolnitelnogo professionalnolgo obrazovaniya meditsinskih rabotnikov na osnove obratnoy svyazi slushateley // Medistinskoe obrazovanie i profesionalnoe razvitie. 2021;(2):45–50 (rus).

  1. Cervero R.M., Gaines J.K. The impact of CME on physician performance and patient health outcomes: An updated synthesis of systematic reviews // Journal of Continuing Education in the Health Professions. — 2015. — Vol. 35, No. 2. — P. 131–138. DOI: 10.1002/chp.21290
  2. Moore D.E., Green J.S., Gallis H.A. Achieving desired results and improved outcomes: integrating planning and assessment throughout learning activities // The Journal of Continuing Education in the Health Professions. — 2009. — Vol. 29, No. 1. — P. 1–15. DOI: 10.1002/chp.20001
  3. Continuing Medical Education in the Post COVID-19 Pandemic Era // Journal of CME. — 2023. — https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC10687685/
  4. Significant improvement of physicians' knowledge and clinical practice // Frontiers in Medicine. — 2024. —https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fmed.2024.1338206/full

 

1 журнал - 2026 жыл

Статья PDF

Авторлар туралы

Нурпеисова А.А. – Қабылдау секторының аға мейіргері, «Ұлттық балаларды оңалту орталығы» КеАҚ, Астана, Қазақстан, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., https://orcid.org/0009-0004-9607-2216

Алтынбекова А.Ж. – №1 «Бөбек» психоневрологиялық бөлімінің аға мейіргері, «Ұлттық балаларды оңалту орталығы» КеАҚ, Астана, Қазақстан, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., https://orcid.org/0009-0007-1821-8891

Жумабаева Г.У. – Қабылдау секторының  мейіргері, «Ұлттық балаларды оңалту орталығы» КеАҚ, Астана, Қазақстан, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., https://orcid.org/0009-0001-7848-9905  

Курбан Д.А. – №1 «Бөбек» психоневрологиялық бөлімінің мейіргері, «Ұлттық балаларды оңалту орталығы» КеАҚ, Астана, Қазақстан, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., https://orcid.org/0009-0006-6222-0350

Тлеулинова Р.Р. – Мейіргерлік істің директоры, «Ұлттық балаларды оңалту орталығы» КеАҚ, Астана, Қазақстан, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., https://orcid.org/0009-0001-1891-7955

Түйіндеме

Бұл шолу мақалада балаларды оңалту жүйесіндегі кеңейтілген практикадағы медициналық мейіргердің қызметінің этикалық және көшбасшылық аспектілері теориялық тұрғыда талданады. Қазіргі жағдайда педиатриялық реабилитация ұзақ мерзімді, көпсалалы және отбасына бағдарланған сипатқа ие, бұл оның клиникалық, ұйымдастырушылық және моральдық жауапкершілігін едәуір күшейтеді. Кеңейтілген практикадағы медициналық мейіргер мультидисциплинарлық команданың үйлестірушісі, клиникалық шешім қабылдауға қатысушы және бала мен отбасының құқықтарын қорғаушы ретінде қарастырылады. Этика мен көшбасшылық кеңейтілген практикадағы медициналық мейіргердің кәсіби рөлінің өзегін құрайтыны, олардың медициналық көмектің сапасына, қауіпсіздігіне және пациентоорталықтылығына тікелей әсер етуі ғылыми тұрғыдан негізделеді. Мақалада сондай-ақ Қазақстан жағдайында кеңейтілген практикадағы медициналық мейіргердің рөлін дамыту перспективалары, нормативтік, білім беру және институционалдық шектеулер контекстінде сараланады.

Түйін сөздер

Кеңейтілген мейіргерлік практика, балаларды оңалту, клиникалық этика, көшбасшылық, отбасына бағдарланған көмек, балалар денсаулығы қызметтері, көпсалалы көмек.

Әдебиет тізімі

  1. Cieza, A., Kamenov, K., Sanchez, M. G., Chatterji, S., Balasegaram, M., Lincetto, O., Servili, C., Bermejo, R., & Ross, D. A. (2021). Burden of disability in children and adolescents must be integrated into the global health agenda. BMJ (Clinical research ed.), 372, n9. https://doi.org/10.1136/bmj.n9
  2. Requejo, J., Strong, K., Agweyu, A., Billah, S. M., Boschi-Pinto, C., Horiuchi, S., ... & Weigel, R. (2022). Measuring and monitoring child health and wellbeing: recommendations for tracking progress with a core set of indicators in the Sustainable Development Goals era. The Lancet Child & Adolescent Health, 6(5), 345-352. https://doi.org/10.1016/S2352-4642(22)00039-6
  3. Gholami, B., Bastan, M. M., Gholami, S., Nejati, A., Khosravi, S., Malekpour, M. R., ... & Golestani, A. (2025). Disability-adjusted life years, years lived with disability, and years of life lost of diseases among children and adolescents in national and subnational levels of Iran, 1990–2021: A systematic analysis for the Global Burden of Disease 2021. Plos one, 20(6). https://doi.org/10.1371/journal.pone.0325085
  4. Guo, H., Zhu, W., & Li, J. (2023). Developing a core competency framework for advanced practice nursing in mainland China: a sequential exploratory study. BMC nursing, 22(1), 179. https://doi.org/10.1186/s12912-023-01335-4
  5. Chair, S. Y., Wong, F. K. Y., Bryant-Lukosius, D., Liu, T., & Jokiniemi, K. (2023). Construct validity of advanced practice nurse core competence scale: an exploratory factor analysis. BMC nursing, 22(1), 57. https://doi.org/10.1186/s12912-023-01203-1
  6. Søndergaard, S. F., Andersen, A. B., & Frederiksen, K. (2024). APN nurses' core competencies for general clinical health assessment in primary health care. A scoping review. Scandinavian Journal of Caring Sciences, 38(2), 258-272. https://doi.org/10.1111/scs.13235
  7. Nursing Council of Hong Kong. (2021). Core-Competencies and Reference Guides. https://www.nchk.org.hk
  8. Hamric, A. B., Hanson, C. M., Tracy, M. F., & O'Grady, E. T. (2013). Advanced practice nursing: An integrative approach. (5th ed.). Elsevier Health Sciences. – 726 р.
  9. Cooke, L., Gemmill, R., & Grant, M. (2008). Advanced practice nurses core competencies: a framework for developing and testing an advanced practice nurse discharge intervention. Clinical Nurse Specialist, 22(5), 218-225. https://doi.org/10.1097/01.nur.0000325366.15927.2d
  10. Wheeler, K. J., Miller, M., Pulcini, J., Gray, D., Ladd, E., & Rayens, M. K. (2022). Advanced practice nursing roles, regulation, education, and practice: a global study. Annals of global health, 88(1), 42. https://doi.org/10.5334/aogh.3698
  11. Jokiniemi, K., Tervo‐Heikkinen, T., Peltokoski, J., & Mikkonen, S. (2022). Construct validity of advanced practice role delineation tool: A confirmatory factor analysis. International Journal of Nursing Practice, 28(5). https://doi.org/10.1111/ijn.13064
  12. Jokiniemi, K., Chair, S. Y., Wong, F. K. Y., & Bryant‐Lukosius, D. (2022). Advanced practice role delineation within Hong Kong: A cross‐sectional study. Nursing & health sciences, 24(3), 679-689. https://doi.org/10.1111/nhs.12964
  13. International Council of Nurses. Definition of Advanced Practice Nurse / Nurse Practitioner / Clinical Nurse Specialist. https://www.icn.ch
  14. Carnevale, F. A., Teachman, G., & Bogossian, A. (2017). A relational ethics framework for advancing practice with children with complex health care needs and their parents. Comprehensive child and adolescent nursing, 40(4), 268-284. https://doi.org/10.1080/24694193.2017.1373162
  15. King, G., Graham, F., & Ahkbari Ziegler, S. (2024). Comparing three coaching approaches in pediatric rehabilitation: Contexts, outcomes, and mechanisms. Disability and Rehabilitation, 46(12), 2708-2719. https://doi.org/10.1080/09638288.2023.2229731
  16. CanChild & IAACD. (2020). Guidelines for Family-Centred Early Intervention in Children with Disabilities. Children with Disabilities. https://www.canchild.ca
  17. Mubarak, M., Ali, A., Davi, P., & Iqbal, H. (2025). Nursing leadership for child rights protection and ethical practice in pediatric care: A systematic review. Academia International Journal for Social Sciences, 4(3), 4827-4836. https://doi.org/10.63056/ACAD.004.03.0759
  18. LeGrow, K., Hubley, P., & McAllister, M. (2010). A conceptual framework for advanced practice nursing in a pediatric tertiary care setting: the SickKids' experience. Nursing Leadership (Toronto, Ont.), 23(2), 32-46. https://doi.org/10.12927/cjnl.2013.21831
  19. Hassmiller, S., & Pulcini, J. (Eds.). (2020). Advanced practice nursing leadership: a global perspective(No. 180694). Cham: Springer.
  20. Ylimäki, S., Oikarinen, A., Kääriäinen, M., Holopainen, A., Oikarainen, A., Pölkki, T., ... & Tuomikoski, A. M. (2022). Advanced practice nurses’ experiences of evidence-based practice: a qualitative study. Nordic Journal of Nursing Research, 42(4), 227-235. https://doi.org/10.1177/20571585221097658
  21. Lee, H., Kim, D.-J., & Han, J.-W. (2024). An exploratory analysis of the roles of nurses on a pediatric rehabilitation unit in South Korea perceived by pediatric rehabilitation professionals. Healthcare, 12(2), 177. https://doi.org/10.3390/healthcare12020177
  22. Grace, P. J., Gaylord, N., & Roosevelt, E. (2022). Ethical Leadership by Advanced Practice Nurses. Nursing Ethics and Professional Responsibility in Advanced Practice, 167.
  23. Cummings, G. G., Lee, S., Tate, K., Penconek, T., Micaroni, S. P., Paananen, T., & Chatterjee, G. E. (2021). The essentials of nursing leadership: A systematic review of factors and educational interventions influencing nursing leadership. International journal of nursing studies, 115. https://doi.org/10.1016/j.ijnurstu.2020.103842
  24. Courtwright, S. E., Turi, E., Barr, E. A., Burns, J. C., Gigli, K. H., Bennett, C. R., ... & Poghosyan, L. (2024). Facilitators and barriers to pediatric nurse practitioner practice in the United States: A systematic review. Journal of Pediatric Health Care, 38(4), 520-543. https://doi.org/10.1016/j.pedhc.2023.12.003
  25. Sara, M. G., Jocelyn, S., & Sébastien, C. (2025). Advanced practice nursing in the European Union: A scoping review. Nursing Outlook, 73(6). https://doi.org/10.1016/j.outlook.2025.102588
  26. Starzomski, R., Storch, J. L., & Rodney, P. (2023). Toward a moral horizon: nursing ethics for leadership and practice. (3rd ed., Chapter 7). University of Victoria Libraries. https://doi.org/10.18357/9781550587128

 

1 журнал - 2026 жыл

Статья PDF

Авторлар туралы

Орельен Д'Игнацио – Психомоторлық терапевт, Психомоторлық терапия бойынша халықаралық магистр дәрежесі (ISRP), «Адам қозғалысы ғылымдары» бағыты бойынша докторант, Université Paris Nanterre – UEF STAPS – ED 566 – LINP2, Нантер, Франция, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., ORCID: 0009-0001-5114-7438

Джованни Де Марко – Пәнаралық нейроғылым, физиология және психология зертханасының жетекшісі: физикалық белсенділік, денсаулық және оқу (LINP2). Профессор, Université Paris Nanterre, Нантер, Франция, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., ORCID: 0000-0003-1469-1044

Түйіндеме

Аутизм спектрінің бұзылысы (АСБ) дәстүрлі түрде әлеуметтік өзара әрекеттесу мен коммуникациядағы тұрақты қиындықтармен, сондай-ақ шектеулі және қайталанатын мінез-құлық түрлерімен сипатталады. Бұл критерийлерден бөлек, соңғы ғылыми деректер аутизмі бар балалардың даму профилінде сенсомоторлық аспектілердің маңызды рөл атқаратынын көрсетеді. Қазіргі уақытта диагностикалық критерийлерге енгізілген сенсорлық ерекшеліктер балалардың көпшілігінде байқалады және мінез-құлықты реттеуге, оқу процесіне және әлеуметтік өзара әрекеттесуге әсер етеді. Сонымен қатар, қозғалыс бұзылыстары да кең таралған және жиі даму координациясының бұзылысы (DCD)-мен қатар кездеседі. Бұл қиындықтар баланың дербестігіне және мектептегі әрі әлеуметтік ортадағы белсенді қатысуына әсер етеді.

Психомоторлық терапия клиникалық бағалауды, стандартталған құралдарды және нақты жағдайды ескеретін функционалдық араласуларды біріктіретін интегративті тәсілді ұсынады. Баланың сенсорлық, моторлық, тонустық және эмоциялық даму ерекшеліктерін ескере отырып, бұл тәсіл оқу үдерісін және өзін-өзі реттеуді қолдауға, сондай-ақ күнделікті өмір талаптарына неғұрлым үйлесімді бейімделуге бағытталған.

Осы қысқаша шолудың мақсаты – аутизм спектрінің бұзылысы бар балалардағы сенсорлық және қозғалыс ерекшеліктерін қарастыру және осы қиындықтарды еңсерудегі психомоторлық араласудың рөлін талқылау.

Түйін сөздер: аутизм спектрінің бұзылысы, моторлық дағдылардың бұзылыстары, сенсорлық өңдеу, оңалту, психомоторлық араласу.

Әдебиет тізімі

  1. American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). American Psychiatric Publishing. https://doi.org/10.1176/appi.books.9780890425596
  2. Henderson, S. E., Sugden, D. A., & Barnett, A. L. (2025). Movement Assessment Battery for Children – Third Edition (MABC-3), version française. ECPA. https://www.ecpa.fr
  3. Vaivre-Douret, L. (2008). NP-MOT: Batterie d’évaluations des fonctions neuro-psychomotrices de l’enfant. ECPA. https://www.ecpa.fr
  4. Haute Autorité de Santé. (2018). Trouble du spectre de l’autisme: interventions et parcours de vie de l’enfant et de l’adolescent. HAS. https://www.has-sante.fr/jcms/c_2855639/fr/trouble-du-spectre-de-l-autisme-interventions-et-parcours-de-vie-de-l-enfant-et-de-l-adolescent
  5. Haute Autorité de Santé. (2026). Trouble du spectre de l’autisme: interventions et parcours de vie du nourrisson, de l’enfant et de l’adolescent. HAS. https://www.has-sante.fr/jcms/p_3448980/fr/trouble-du-spectre-de-l-autisme-interventions-et-parcours-de-vie-du-nourrisson-de-l-enfant-et-de-l-adolescent
  6. Rogers, S. J., & Dawson, G. (2010). Early Start Denver Model for young children with autism. Guilford Press. https://www.guilford.com/books/Early-Start-Denver-Model-for-Young-Children-with-Autism/Rogers-Dawson/9781606236321
  7. Lovaas, O. I. (1987). Behavioral treatment and normal educational and intellectual functioning in young autistic children. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 55(1), 3–9. https://doi.org/10.1037/0022-006X.55.1.3
  8. Cooper, J. O., Heron, T. E., & Heward, W. L. (2020). Applied behavior analysis (3rd ed.). Pearson. Hoboken, NJ: Pearson. https://www.pearson.com/en-us/subject-catalog/p/applied-behavior-analysis/P200000000905
  9. Schopler, E., Mesibov, G. B., & Hearsey, K. (1995). Structured teaching in the TEACCH system. In E. Schopler & G. B. Mesibov (Eds.), Learning and cognition in autism (pp. 243–268). Springer. https://doi.org/10.1007/978-0-306-48647-0_4
  10. Bondy, A., & Frost, L. (2001). The Picture Exchange Communication System. Pyramid Educational Consultants. https://pecsusa.com
  11. Ben-Sasson, A., Hen, L., Fluss, R., Cermak, S. A., Engel-Yeger, B., & Gal, E. (2009). A meta-analysis of sensory modulation symptoms in individuals with autism spectrum disorders. Journal of Autism and Developmental Disorders, 39(1), 1–11. https://doi.org/10.1007/s10803-008-0593-3
  12. Dellapiazza, F., Michelon, C., Oreve, M.-J., Robel, L., Schoenberger, M., Chatel, C., Vesperini, S., Maffre, T., Schmidt, R., Blanc, N., Vernhet, C., Picot, M.-C., & Baghdadli, A. (2020). The impact of atypical sensory processing on adaptive functioning and maladaptive behaviors in autism spectrum disorder during childhood: Results from the ELENA cohort. Journal of Autism and Developmental Disorders, 50(6), 2142–2152. https://doi.org/10.1007/s10803-019-03970-w
  13. Dunn, W. (2023). Sensory Profile 2, version française. ECPA. https://www.pearsonassessments.com/en-us/Store/Professional-Assessments/Motor-Sensory/Sensory-Profile-2/p/100000822?srsltid=AfmBOoptoXTEu_1EiWyMt_0CdteolxLJmg-dsEIV5-L2CEfZlB6ZIDyk&utm
  14. Kapp, S. K., Steward, R., Crane, L., Elliott, D., Elphick, C., Pellicano, E., & Russell, G. (2019). ‘People should be allowed to do what they like’: Autistic adults’ views and experiences of stimming. Autism, 23(7), 1782–1792. https://doi.org/10.1177/1362361319829628
  15. Gorgy, O., & D’Ignazio, A. (2022). Concevoir des programmes sensoriels pour personnes autistes. Tom Pousse. ISBN 978-2-35345-255-2. https://tompousse.fr/livre/concevoir-des-programmes-sensoriels-pour-personnes-autistes/
  16. Kangarani-Farahani, M., Malik, M. A., & Zwicker, J. G. (2024). Motor impairments in children with autism spectrum disorder: A systematic review and meta-analysis. Journal of Autism and Developmental Disorders, 54(5), 1977–1997. https://doi.org/10.1007/s10803-023-05948-1
  17. Ming, X., Brimacombe, M., & Wagner, G. C. (2007). Prevalence of motor impairment in autism spectrum disorders. Brain & Development, 29(9), 565–570. https://doi.org/10.1016/j.braindev.2007.03.002
  18. Shetreat-Klein, M., Shinnar, S., & Rapin, I. (2014). Abnormalities of joint mobility and gait in children with autism spectrum disorders. Brain & Development, 36(2), 91–96. https://doi.org/10.1016/j.braindev.2012.02.005
  19. Whyatt, C. P., & Craig, C. M. (2012). Motor skills in children aged 7–10 years, diagnosed with autism spectrum disorder. Journal of Autism and Developmental Disorders, 42(9), 1799–1809. https://doi.org/10.1007/s10803-011-1421-8
  20. David, F. J., Baranek, G. T., Giuliani, C. A., Mercer, V. S., Poe, M. D., & Thorpe, D. E. (2009). A pilot study: Coordination of precision grip in children and adolescents with high functioning autism. Pediatric Physical Therapy, 21(2), 205–211. https://doi.org/10.1097/PEP.0b013e3181a3afc2
  21. Sacrey, L.-A. R., Germani, T., Bryson, S. E., & Zwaigenbaum, L. (2014). Reaching and grasping in autism spectrum disorder: A review of recent literature. Frontiers in Neurology, 5, 6. https://doi.org/10.3389/fneur.2014.00006
  22. Paquet, A., Olliac, B., Golse, B., & Vaivre-Douret, L. (2017). Evaluation of neuromuscular tone phenotypes in children with autism spectrum disorder: An exploratory study. Neurophysiologie Clinique/Clinical Neurophysiology, 47(4), 261–268. https://doi.org/10.1016/j.neucli.2017.07.001
  23. Miyahara, M. (2013). Meta review of systematic and meta-analytic reviews on movement differences, effect of movement-based interventions, and the underlying neural mechanisms in autism spectrum disorder. Frontiers in Integrative Neuroscience, 7, 16. https://doi.org/10.3389/fnint.2013.00016
  24. Caçola, P., Miller, H. L., Pangelinan, M., & Bugnariu, N. (2017). Behavioral comparisons in autism spectrum disorder and developmental coordination disorder: A systematic literature review. Research in Autism Spectrum Disorders, 38, 6–18. https://doi.org/10.1016/j.rasd.2017.03.004
  25. Miller, H. L., Sherrod, G. M., Mauk, J. E., Fears, N. E., Hynan, L. S., & Tamplain, P. M. (2021). Shared features or co-occurrence? Evaluating symptoms of developmental coordination disorder in children and adolescents with autism spectrum disorder. Journal of Autism and Developmental Disorders, 51(10), 3443–3455. https://doi.org/10.1007/s10803-020-04766-z
  26. Oliveira, K. S. C., Fontes, D. E., Longo, E., Leite, H. R., & Camargos, A. C. R. (2023). Motor skills are associated with participation of children with autism spectrum disorder. Journal of Autism and Developmental Disorders, 53(4), 1403–1412. https://doi.org/10.1007/s10803-021-05318-9
  27. Tunçgenç, B., Pacheco, C., Rochowiak, R., Nicholas, R., Rengarajan, S., Zou, E., Messenger, B., Vidal, R., & Mostofsky, S. H. (2021). Computerized assessment of motor imitation as a scalable method for distinguishing children with autism. Biological Psychiatry: Cognitive Neuroscience and Neuroimaging, 6(3), 321–328. https://doi.org/10.1016/j.bpsc.2020.09.001
  28. Ramos-Cabo, S., Vulchanov, V., & Vulchanova, M. (2021). Different ways of making a point: A study of gestural communication in typical and atypical early development. Autism Research, 14(5), 984–996. https://doi.org/10.1002/aur.2438
  29. Peyre, H., Peries, M., Madieu, E., David, A., Picot, M.-C., Pickles, A., & Baghdadli, A. (2024). Association of difficulties in motor skills with longitudinal changes in social skills in children with autism spectrum disorder: Findings from the ELENA French cohort. European Child & Adolescent Psychiatry, 33(8), 2731–2741. https://doi.org/10.1007/s00787-023-02324-3
  30. Blank, R., Barnett, A. L., Cairney, J., Green, D., Kirby, A., Polatajko, H., Rosenblum, S., Smits-Engelsman, B., Sugden, D., Wilson, P., & Vinçon, S. (2019). International clinical practice recommendations on the definition, diagnosis, assessment, intervention, and psychosocial aspects of developmental coordination disorder. Developmental Medicine & Child Neurology, 61(3), 242–285. https://doi.org/10.1111/dmcn.14132
  31. Polatajko, H. J., Mandich, A. D., Miller, L. T., & Macnab, J. J. (2001). Cognitive Orientation to Daily Occupational Performance (CO-OP): Part II—The evidence. Physical & Occupational Therapy in Pediatrics, 20(2–3), 83–106. https://doi.org/10.1080/J006v20n02_06
  32. Polatajko, H. J., Mandich, A. D., Missiuna, C., Miller, L. T., Macnab, J. J., Malloy-Miller, T., & Kinsella, E. A. (2001). Cognitive Orientation to Daily Occupational Performance (CO-OP): Part III—The protocol in brief. Physical & Occupational Therapy in Pediatrics, 20(2–3), 107–123. https://doi.org/10.1080/J006v20n02_07
  33. Rodger, S., Springfield, E., & Polatajko, H. J. (2007). Cognitive Orientation to Daily Occupational Performance approach for children with Asperger’s syndrome who have motor-based occupational performance goals. Physical & Occupational Therapy in Pediatrics, 27(4), 7–22. https://doi.org/10.1080/J006v27n04_02
  34. Schoemaker, M. M., Niemeijer, A. S., Reynders, K., Smits-Engelsman, B. C. M., & van Galen, G. P. (2003). Effectiveness of neuromotor task training for children with developmental coordination disorder: A pilot study. Neural Plasticity, 10(1–2), 155–163. https://doi.org/10.1155/NP.2003.155

 

1 журнал - 2026 жыл

Статья PDF

Авторлар туралы

Тулекова Н.Д. – «Балбұлақ БОО» АҚ басқарма төрағасы, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс.

Мухамбетова Г.А. – С.Ж.Асфендияров атындағы ҚазҰМУ жүйке аурулары кафедрасының профессоры, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., https://orcid.org/0000-0002-2673-4171

Молдажарова Н.Е. – «Балбұлақ БОО» АҚ Басқарма төрағасының ЕОЖ жөніндегі орынбасары

Оксикбай М.Н. – С.Ж.Асфендияров атындағы ҚазҰМУ жүйке аурулары кафедрасының «Неврология, ересектер, балалар» мамандығы бойынша резидентура тыңдаушысы, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., https://orcid.org/0009-0008-7094-5962

Мухамбетова Б.Қ. – С.Ж.Асфендияров атындағы ҚазҰМУ жүйке аурулары кафедрасының «Неврология, ересектер, балалар» мамандығы бойынша резидентура тыңдаушысы, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., https://orcid.org/0009-0000-2196-5571

Әскербекова М.С. – С.Ж.Асфендияров атындағы ҚазҰМУ жүйке аурулары кафедрасының «Неврология, ересектер, балалар» мамандығы бойынша резидентура тыңдаушысы, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., https://orcid.org/0009-0004-4249-4763

Кеңесбек А.Б. – С.Ж.Асфендияров атындағы ҚазҰМУ жүйке аурулары кафедрасының «Неврология, ересектер, балалар» мамандығы бойынша резидентура тыңдаушысы, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., https://orcid.org/0009-0008-6052-5198

Түйіндеме

Мaқалада жұлын бұлшықет aтрофиясы бар науқaстарда заманауи оңалту технологиялaрының тиімділігінің ғылыми дәлелдерін тaлдау ұсынылған. Оңaлтудың негізгі бағыттары, соның ішінде физиотерапия, тыныс алуды қолдау, ортопедиялық түзету, эрготерапия және функционалдық тәуелсіздікті жaқсарту әдістері қарaстырылады. Соңғы жылдaрдағы бaсылымдарды тaлдау негізінде олaрдың қозғалыс белсенділігіне, асқынулaрдың алдын aлуға және нaуқастардың өмір сапасына әсері бaғаланады. Көпсaлалы тәсілдің рөліне және оңaлтудың инновациялық дәрілік терапиямен өзара іс-қимылына ерекше нaзар аударылады. Нәтижелер жұлын бұлшықет aтрофиясы бaр науқастарды кешенді бaсқаруға дәлелді оңaлту әдістерін қосу қажеттілігін көрсетеді.

Түйін сөздер

Жұлын бұлшықет aтрофиясы, оңaлту.

Әдебиет тізімі

  1. Foead, A. I. (2019). Rehabilitation in spinal muscular atrophy. The Journal of the International Society of Physical and Rehabilitation Medicine, 2(1), 62–70.
    https://journals.lww.com/jisprm/fulltext/2019/02010/rehabilitation_in_spinal_muscular_atrophy.11.aspx
  2. Пономаренко, Г. Н., Мальцев, И. С., Кольцов, А. А., Черкашина, И. В. (2023). Медицинская реабилитация пациентов со спинальной мышечной атрофией. Вопросы курортологии, физиотерапии и лечебной физической культуры, 100(2), 5–13. https://elibrary.ru/item.asp?id=52510130

Ponomarenko, G. N., Maltsev, I. S., Koltsov, A. A., & Cherkashina, I. V. (2023). Meditsinskaya reabilitatsiya patsientov so spinal'noy myshechnoy atrofiyey (Medical rehabilitation of patients with spinal muscular atrophy) [in Russian]. Voprosy kurortologii, fizioterapii i lechebnoy fizicheskoy kul'tury, 100(2), 5–13. https://elibrary.ru/item.asp?id=52510130

  1. Айрапетян, Э. Н. (2021). Спинальная мышечная атрофия. Здоровье нации в XXI веке, №2, 122–125. https://cyberleninka.ru/article/n/spinalnaya-myshechnaya-atrofiya

Airapetyan, E. N. (2021). Spinal'naya myshechnaya atrofiya (Spinal muscular atrophy) [in Russian]. Zdorov'e natsii v XXI veke, (2), 122–125. https://cyberleninka.ru/article/n/spinalnaya-myshechnaya-atrofiya

  1. Bartels, B., Montes, J., van der Pol, W. L., & de Groot, J. F. (2019). Physical exercise training for type 3 spinal muscular atrophy. Cochrane Database of Systematic Reviews, 3(3), CD012120. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30821348/
  2. Mergen Kilic, S., Mutluay, F., Cakar, A., Giris, M., Durmus, H., Bingul, I., Gedikbasi, A., Kucukgergin, C., Uyguner, Z. O., & Parman, Y. (2025). The effect of aerobic exercise training on patients with type III spinal muscular atrophy. Journal of Clinical Medicine,14(17), Article 6087. https://doi.org/10.3390/jcm14176087
  3. Prat-Ortega, G., Ensel, S., Donadio, S., Borda, L., Boos, A., Yadav, P., Verma, N., Ho, J., Carranza, E., Frazier-Kim, S., Fields, D. P., Fisher, L. E., Weber, D. J., Balzer, J., Duong, T., Weinstein, S. D., Eliasson, M. J. L., Montes, J., Chen, K. S., Clemens, P. R., Gerszten, P., Mentis, G. Z., & Capogrosso, M. (2025). First-in-human study of epidural spinal cord stimulation in individuals with spinal muscular atrophy. Nature Medicine, 31(4), 1246–1256. https://doi.org/10.1038/s41591-024-03484-8
  4. Novikov, A., Maldova, M., Shamantseva, N., Shalmiev, I., Shoshina, E., Epoyan, N., Krutikova, N., & Moshonkina, T. (2024). Non-invasive spinal cord stimulation for motor rehabilitation of patients with spinal muscular atrophy treated with orphan drugs. Biomedicines, 12(6), 1162. https://doi.org/10.3390/biomedicines12061162
  5. Zhou, K., Wei, W., Yang, D., Zhang, H., Yang, W., Zhang, Y., Nie, Y., Hao, M., Wang, P., Ruan, H., Zhang, T., Wang, S., & Liu, Y. (2024). Dual electrical stimulation at spinal-muscular interface reconstructs spinal sensorimotor circuits after spinal cord injury. Nature Communications, 15, Article 619. https://doi.org/10.1038/s41467-024-44898-9
  6. Cumplido-Trasmonte, C., Ramos-Rojas, J., Delgado-Castillejo, E., Garcés-Castellote, E., Puyuelo-Quintana, G., Destarac-Eguizabal, M. A., Barquín-Santos, E., Plaza-Flores, A., Hernández-Melero, M., & Gutiérrez-Ayala, A. (2022). Effects of ATLAS 2030 gait exoskeleton on strength and range of motion in children with spinal muscular atrophy II: a case series. Journal of NeuroEngineering and Rehabilitation, 19, Article 75. https://doi.org/10.1186/s12984-022-01055-x
  7. Cumplido Trasmonte, C., Ramos-Rojas, J., Delgado-Castillejo, E., Garcés-Castellote, E., Destarac-Eguizabal, M. A., Puyuelo-Quintana, G., Barquín-Santos, E., Plaza-Flores, A., & Hernández-Melero, M. (2021). Gait-assisted exoskeletons for children with cerebral palsy or spinal muscular atrophy: a systematic review. Neurorehabilitation, 49(4), 1–16. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34219676/
  8. Plaza, A., Gutiérrez, A., Barquín-Santos, E., & Hernández-Melero, M. (2020). Wearable rehabilitation exoskeletons of the lower limb: analysis of versatility and adaptability. Journal of Robotics and Automation,. 18(4):392-406. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33332159/
  9. Song, W., & Ke, X. (2025). Rehabilitation management for patients with spinal muscular atrophy: a review. Orphanet Journal of Rare Diseases, 20, Article 352. https://doi.org/10.1186/s13023-025-03888-w
  10. Moultrie, F., Chiverton, L., Hatami, I., Lilien, C., & Servais, L. (2025). Pushing the boundaries: future directions in the management of spinal muscular atrophy.,Trends in Molecular medicine. 31(4), 307–318. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39794178/

 

200.png
© Copyright 2026 DESIGN BY SITE-PRO.KZ. All Rights Reserved.
Whatsapp Instagram YouTube Запись на консультацию