Статья PDF

Авторлар туралы

Ғиният А. – «Ұлттық балаларды оңалту орталығы» КеАҚ Басқарма төрағасы, Астана, Қазақстан, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., https://orcid.org/0009-0007-3476-0111

Алтынбекова А.Т. – «Ұлттық балаларды оңалту орталығы» КеАҚ медициналық бөлім жөніндегі Басқарма Төрағасының№орынбасары, ҚР ДСМ Физикалық медицина және оңалту (балалар) бейіні бойынша бас штаттан тыс маманы, Астана, Қазақстан, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., https://orcid.org/0009-0000-8926-6929 

Мукашева С.Б. – «Ұлттық балаларды оңалту орталығы» КеАҚ ғылым және білім басқармасының басшысы, Астана, Қазақстан, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., https://orcid.org/0000-0001-6050-6669

Нурахметова Л.Ж. – «Ұлттық балаларды оңалту орталығы» КеАҚ ұйымдастыру-әдістемелік жұмыс бөлімінің жетекші маманы, Астана, Қазақстан, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., https://orcid.org/0009-0002-5280-3377

Тусупбекова А.Н. – «Ұлттық балаларды оңалту орталығы» КеАҚ ғылым және білім басқармасының менеджері, Астана, Қазақстан, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., https://orcid.org/0009-0008-1940-2911

Түйіндеме

Балаларға оңалту көмегін қоса алғанда, денсаулық сақтау қызметтерімен қамту басым бағыт болып табылады, өйткені оңалту қызметтері балаға жарақаттануына, ауруларына немесе денсаулығының өзге де бұзылуларына, сондай-ақ функционалдық мүмкіндіктерінің туа біткен өзгерістеріне байланысты қажет. Мақалада мүгедектіктің медициналық-демографиялық көрсеткіштерін, балалар мүгедектігінің құрылымын, оңалту орталықтарының желілері мен ресурстарын талдау негізінде Қазақстан Республикасындағы балаларды оңалту қызметінің қазіргі жай-күйіне шолу ұсынылған. Стационарлық және амбулаториялық-емханалық жағдайларда балаларды оңалту емімен қамтуға, сондай-ақ 2024-2025 жылдардағы деректер динамикасына ерекше назар аударылды. Оңалту көмегін көрсететін ұйымдардың материалдық-техникалық базасы мен кадрлық қамтамасыз етілуі қарастырылады, бұл оң үрдістерді де, жалғасып жатқан проблемаларды да анықтауға мүмкіндік береді. Талдау нәтижелері қызметтердің қолжетімділігін кеңейтуді, мамандардың біліктілігін арттыруды және инфрақұрылымды жаңғыртуды қоса алғанда, кешенді шаралар есебінен Қазақстанда балаларды оңалту жүйесін жетілдіру қажеттілігін көрсетеді, бұл балалардың табысты әлеуметтік бейімделуінің маңызды шарты болып табылады.

Түйін сөздер

Оңалту, мүгедек балалар, оңалту орталықтары, медициналық көмек, Қазақстан

Әдебиет тізімі

1. World Health Organization. Rehabilitation. Fact sheet. Website. [Cited 9 Sep 2025]. Available from: https://www.who.int/ru/news-room/fact-sheets/detail/rehabilitation
2. Баттакова, Ж. Е., Шакиров, М. М., Абдираймов, Б. А., Варзина, Т. В., Кабланбекова, Н. А., Бердибаева, Г. С., Кореген, Г. Т., Дуйсенова, Р. Н., & Абай, Г. А. (2022). Предоставление реабилитационных услуг детям с инвалидностью, проживающим в Казахстане. Sciences of Europe, 100. https://cyberleninka.ru/article/n/predostavlenie-reabilitatsionnyh-uslug-detyam-s-invalidnostyu-prozhivayuschih-v-kazahstane

Battakova, Zh. E., Shakirov, M. M., Abdiraymov, B. A., Varzina, T. V., Kablanbekova, N. A., Berdibaeva, G. S., Koregen, G. T., Duysenova, R. N., & Abay, G. A. (2022). Predostavlenie reabilitatsionnykh uslug detyam s invalidnost'yu, prozhivayushchim v Kazakhstane (Provision of rehabilitation services to children with disabilities living in Kazakhstan) [in Russian]. Sciences of Europe, 100. https://cyberleninka.ru/article/n/predostavlenie-reabilitatsionnyh-uslug-detyam-s-invalidnostyu-prozhivayuschih-v-kazahstane

3. World Health Organization. Rehabilitation 2030. Website. [Cited 9 Sep 2025]. Available from: https://www.who.int/initiatives/rehabilitation-2030
4. Mills, T., Marks, E., Reynolds, T., et al. (2017). Rehabilitation: Essential along the Continuum of Care. In D. T. Jamison, H. Gelband, S. Horton, et al. (Eds.), Disease Control Priorities: Improving Health and Reducing Poverty (3rd ed., Chapter 15). The International Bank for Reconstruction and Development / The World Bank. https://doi.org/10.1596/978-1-4648-0527-1_ch15
5. Приказ Министра здравоохранения Республики Казахстан. О некоторых вопросах координации и методического руководства: от 26 мая 2023 года, № 303. https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=38147262&pos=4;-106#pos=4;-106

Prikaz Ministra zdravookhraneniya Respubliki Kazakhstan. O nekotorykh voprosakh koordinatsii i metodicheskogo rukovodstva: ot 26 maya 2023 goda, № 303 (Order of the Minister of Health of the Republic of Kazakhstan on Certain Issues of Coordination and Methodological Guidance) [in Russian]. https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=38147262&pos=4;-106#pos=4;-106

6. Управления здравоохранения регионов Республики Казахстан. (2025). Оперативные данные по сети и деятельности реабилитационных центров.

Upravleniya zdravookhraneniya regionov Respubliki Kazakhstan. (2025). Operativnye dannye po seti i deyatel’nosti reabilitatsionnykh tsentrov (Operational data on the network and activities of rehabilitation centers) [in Russian].

7. Министерство труда и социальной защиты населения Республики Казахстан. (2025). Оперативные данные о детской инвалидности.

Ministerstvo truda i sotsial’noy zashchity naseleniya Respubliki Kazakhstan. (2025). Operativnye dannye o detskoy invalidnosti (Operational data on childhood disability) [in Russian].

8. РГП на ПХВ «Национальный научный центр развития здравоохранения имени Салидат Каирбековой» МЗ РК. (2024–2025). Оперативные данные по охвату и обеспеченности медицинской реабилитацией детей.

RGP na PHV «Natsional’nyy nauchnyy tsentr razvitiya zdravookhraneniya imeni Salidat Kairbekovoy» MZ RK. (2024–2025). Operativnye dannye po okhvatu i obespechennosti meditsinskoy reabilitatsiey detey (Operational data on coverage and provision of medical rehabilitation for children) [in Russian].

9. Gosling, J., & Mishra, S. (2023). Challenges and actions for developing the rehabilitation workforce in Eastern Europe and Central Asia. Journal of Rehabilitation Medicine, 55, https://doi.org/10.2340/jrm.v55.18456
10. Шевелева, Н. И., Абдрахманова, А. О., & Минбаева, Л. С. (2015). Проблемы развития медицинской реабилитации в Республике Казахстан. Успехи современного естествознания, (6), 77–81. https://natural-sciences.ru/ru/article/view?id=35459

Sheveleva, N. I., Abdrakhmanova, A. O., & Minbaeva, L. S. (2015). Problemy razvitiya meditsinskoy reabilitatsii v Respublike Kazakhstan (Problems of development of medical rehabilitation in the Republic of Kazakhstan) [in Russian]. Uspekhi sovremennogo estestvoznaniya, (6), 77–81. https://natural-sciences.ru/ru/article/view?id=35459