Статья PDF

Авторлар туралы

Тулекова Н.Д. – «Балбұлақ БОО» АҚ басқарма төрағасы, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс.

Мухамбетова Г.А. – С.Ж.Асфендияров атындағы ҚазҰМУ жүйке аурулары кафедрасының профессоры, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., https://orcid.org/0000-0002-2673-4171

Молдажарова Н.Е. – «Балбұлақ БОО» АҚ Басқарма төрағасының ЕОЖ жөніндегі орынбасары

Оксикбай М.Н. – С.Ж.Асфендияров атындағы ҚазҰМУ жүйке аурулары кафедрасының «Неврология, ересектер, балалар» мамандығы бойынша резидентура тыңдаушысы, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., https://orcid.org/0009-0008-7094-5962

Мухамбетова Б.Қ. – С.Ж.Асфендияров атындағы ҚазҰМУ жүйке аурулары кафедрасының «Неврология, ересектер, балалар» мамандығы бойынша резидентура тыңдаушысы, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., https://orcid.org/0009-0000-2196-5571

Әскербекова М.С. – С.Ж.Асфендияров атындағы ҚазҰМУ жүйке аурулары кафедрасының «Неврология, ересектер, балалар» мамандығы бойынша резидентура тыңдаушысы, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., https://orcid.org/0009-0004-4249-4763

Кеңесбек А.Б. – С.Ж.Асфендияров атындағы ҚазҰМУ жүйке аурулары кафедрасының «Неврология, ересектер, балалар» мамандығы бойынша резидентура тыңдаушысы, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., https://orcid.org/0009-0008-6052-5198

Түйіндеме

Мaқалада жұлын бұлшықет aтрофиясы бар науқaстарда заманауи оңалту технологиялaрының тиімділігінің ғылыми дәлелдерін тaлдау ұсынылған. Оңaлтудың негізгі бағыттары, соның ішінде физиотерапия, тыныс алуды қолдау, ортопедиялық түзету, эрготерапия және функционалдық тәуелсіздікті жaқсарту әдістері қарaстырылады. Соңғы жылдaрдағы бaсылымдарды тaлдау негізінде олaрдың қозғалыс белсенділігіне, асқынулaрдың алдын aлуға және нaуқастардың өмір сапасына әсері бaғаланады. Көпсaлалы тәсілдің рөліне және оңaлтудың инновациялық дәрілік терапиямен өзара іс-қимылына ерекше нaзар аударылады. Нәтижелер жұлын бұлшықет aтрофиясы бaр науқастарды кешенді бaсқаруға дәлелді оңaлту әдістерін қосу қажеттілігін көрсетеді.

Түйін сөздер

Жұлын бұлшықет aтрофиясы, оңaлту.

Әдебиет тізімі

1. Foead, A. I. (2019). Rehabilitation in spinal muscular atrophy. The Journal of the International Society of Physical and Rehabilitation Medicine, 2(1), 62–70.
   https://journals.lww.com/jisprm/fulltext/2019/02010/rehabilitation_in_spinal_muscular_atrophy.11.aspx
2. Пономаренко, Г. Н., Мальцев, И. С., Кольцов, А. А., Черкашина, И. В. (2023). Медицинская реабилитация пациентов со спинальной мышечной атрофией. Вопросы курортологии, физиотерапии и лечебной физической культуры, 100(2), 5–13. https://elibrary.ru/item.asp?id=52510130

Ponomarenko, G. N., Maltsev, I. S., Koltsov, A. A., & Cherkashina, I. V. (2023). Meditsinskaya reabilitatsiya patsientov so spinal'noy myshechnoy atrofiyey (Medical rehabilitation of patients with spinal muscular atrophy) [in Russian]. Voprosy kurortologii, fizioterapii i lechebnoy fizicheskoy kul'tury, 100(2), 5–13. https://elibrary.ru/item.asp?id=52510130

3. Айрапетян, Э. Н. (2021). Спинальная мышечная атрофия. Здоровье нации в XXI веке, №2, 122–125. https://cyberleninka.ru/article/n/spinalnaya-myshechnaya-atrofiya

Airapetyan, E. N. (2021). Spinal'naya myshechnaya atrofiya (Spinal muscular atrophy) [in Russian]. Zdorov'e natsii v XXI veke, (2), 122–125. https://cyberleninka.ru/article/n/spinalnaya-myshechnaya-atrofiya

4. Bartels, B., Montes, J., van der Pol, W. L., & de Groot, J. F. (2019). Physical exercise training for type 3 spinal muscular atrophy. Cochrane Database of Systematic Reviews, 3(3), CD012120. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30821348/
5. Mergen Kilic, S., Mutluay, F., Cakar, A., Giris, M., Durmus, H., Bingul, I., Gedikbasi, A., Kucukgergin, C., Uyguner, Z. O., & Parman, Y. (2025). The effect of aerobic exercise training on patients with type III spinal muscular atrophy. Journal of Clinical Medicine,14(17), Article 6087. https://doi.org/10.3390/jcm14176087
6. Prat-Ortega, G., Ensel, S., Donadio, S., Borda, L., Boos, A., Yadav, P., Verma, N., Ho, J., Carranza, E., Frazier-Kim, S., Fields, D. P., Fisher, L. E., Weber, D. J., Balzer, J., Duong, T., Weinstein, S. D., Eliasson, M. J. L., Montes, J., Chen, K. S., Clemens, P. R., Gerszten, P., Mentis, G. Z., & Capogrosso, M. (2025). First-in-human study of epidural spinal cord stimulation in individuals with spinal muscular atrophy. Nature Medicine, 31(4), 1246–1256. https://doi.org/10.1038/s41591-024-03484-8
7. Novikov, A., Maldova, M., Shamantseva, N., Shalmiev, I., Shoshina, E., Epoyan, N., Krutikova, N., & Moshonkina, T. (2024). Non-invasive spinal cord stimulation for motor rehabilitation of patients with spinal muscular atrophy treated with orphan drugs. Biomedicines, 12(6), 1162. https://doi.org/10.3390/biomedicines12061162
8. Zhou, K., Wei, W., Yang, D., Zhang, H., Yang, W., Zhang, Y., Nie, Y., Hao, M., Wang, P., Ruan, H., Zhang, T., Wang, S., & Liu, Y. (2024). Dual electrical stimulation at spinal-muscular interface reconstructs spinal sensorimotor circuits after spinal cord injury. Nature Communications, 15, Article 619. https://doi.org/10.1038/s41467-024-44898-9
9. Cumplido-Trasmonte, C., Ramos-Rojas, J., Delgado-Castillejo, E., Garcés-Castellote, E., Puyuelo-Quintana, G., Destarac-Eguizabal, M. A., Barquín-Santos, E., Plaza-Flores, A., Hernández-Melero, M., & Gutiérrez-Ayala, A. (2022). Effects of ATLAS 2030 gait exoskeleton on strength and range of motion in children with spinal muscular atrophy II: a case series. Journal of NeuroEngineering and Rehabilitation, 19, Article 75. https://doi.org/10.1186/s12984-022-01055-x
10. Cumplido Trasmonte, C., Ramos-Rojas, J., Delgado-Castillejo, E., Garcés-Castellote, E., Destarac-Eguizabal, M. A., Puyuelo-Quintana, G., Barquín-Santos, E., Plaza-Flores, A., & Hernández-Melero, M. (2021). Gait-assisted exoskeletons for children with cerebral palsy or spinal muscular atrophy: a systematic review. Neurorehabilitation, 49(4), 1–16. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34219676/
11. Plaza, A., Gutiérrez, A., Barquín-Santos, E., & Hernández-Melero, M. (2020). Wearable rehabilitation exoskeletons of the lower limb: analysis of versatility and adaptability. Journal of Robotics and Automation,. 18(4):392-406. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33332159/
12. Song, W., & Ke, X. (2025). Rehabilitation management for patients with spinal muscular atrophy: a review. Orphanet Journal of Rare Diseases, 20, Article 352. https://doi.org/10.1186/s13023-025-03888-w
13. Moultrie, F., Chiverton, L., Hatami, I., Lilien, C., & Servais, L. (2025). Pushing the boundaries: future directions in the management of spinal muscular atrophy.,Trends in Molecular medicine. 31(4), 307–318. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39794178/