ЖУРНАЛ

Статья PDF

Авторлар туралы

Джаксыбаева А.Х. -  м.ғ.д., қауымдастырылған профессор, клиникалық оңалту бөлімінің бас сарапшысы, «Ұлттық балаларды оңалту орталығы» КеАҚ, Астана, Қазақстан, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., https://orcid.org/0000-0002-8927-7377

Куатбаева А.М. – м.ғ.к., қауымдастырылған профессор, «Қоғамдық денсаулық сақтау ұлттық орталығы» ШЖҚ РМК «Санитариялық-эпидемиологиялық сараптама және мониторинг ғылыми-практикалық орталығы» филиалының директоры, Алматы, Қазақстан, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., https://orcid.org/0000-0002-1391-4253

Смагул М.А. - Басқарма төрағасының орынбасары, «Қоғамдық денсаулық сақтау ұлттық орталығы» ШЖҚ РМК, Алматы, Қазақстан, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., https://orcid.org/0000-0003-0905-8121

Касабекова Л.К. - Ғылыми қызметкер, «Қоғамдық денсаулық сақтау ұлттық орталығы» ШЖҚ РМК «Санитариялық-эпидемиологиялық сараптама және мониторинг ғылыми-практикалық орталығы» филиалы, Алматы, Қазақстан, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., https://orcid.org/0000-0002-9768-0289

Түйіндеме

Өзектілігі. Вакцинация мен аутизм спектрінің бұзылыстары (АСБ) арасындағы ықтимал себеп-салдарлық байланыс туралы болжам ондаған жылдар бойы жүргізілген эпидемиологиялық зерттеулерге қарамастан, ата-аналардың алаңдаушылығы мен иммунопрофилактикаға сенімсіздігінің ең тұрақты себептерінің бірі болып қалып отыр. Мақсаты. Вакцинацияның АСБ дамуымен ықтимал байланысы туралы заманауи ғылыми деректерді жинақтау және балаларды вакцинациялау қауіпсіздігіне қатысты алаңдаушылықтардың негізінде жатқан негізгі гипотезаларды талдау. Материалдар мен әдістер. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының және ДДҰ-ның Вакциналардың қауіпсіздігі жөніндегі жаһандық консультативтік комитетінің құжаттарына, жүйелі шолуларға, мета-талдауларға, ұлттық когорттық зерттеулерге және «жағдай–бақылау» үлгісіндегі зерттеулерге аналитикалық шолу жүргізілді. Нәтижелері. Жоғары сапалы зерттеулердің жиынтық нәтижелері вакцинация мен АСБ арасында себеп-салдарлық байланыстың бар екенін растамайды. Ірі когорттық зерттеулер ҚПҚ (қызылша, паротит және қызамық) вакцинасын енгізгеннен кейін АСБ даму қаупінің жоғарылағанын анықтамады. Қорытынды. Әртүрлі дизайндағы қазіргі эпидемиологиялық зерттеулердің нәтижелері вакцинацияның АСБ тудыратынын дәлелдейтін ғылыми деректердің жоқ екенін дәйекті түрде көрсетеді.

Түйін сөздер

Вакцинация, вакциналар, аутизм, аутизм спектрінің бұзылыстары, қауіпсіздік, тиомерсал, алюминий. 

Әдебиет тізімі

1. World Health Organization. (2025). Autism. World Health Organization Website. [Cited 17 Sep 2025]. Available from URL: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/autism
2. The Editors of The Lancet. (2010). Retraction—Ileal-lymphoid-nodular hyperplasia, non-specific colitis, and pervasive developmental disorder in children. Lancet, 375(9713), 445. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(10)60175-4
3. World Health Organization. (2025). Statement of the WHO Global Advisory Committee on Vaccine Safety (GACVS) on vaccines and autism. WHO Website, 11 December 2025. [Cited 20 Jan 2026]. Available from URL: https://www.who.int/groups/global-advisory-committee-on-vaccine-safety
4. World Health Organization. (2026). Vaccines, thiomersal and autism spectrum disorder: evidence review 2010–2025. WHO Guidelines, 1-112. ISBN 978-92-4-012353-3.
5. Hviid, A., Hansen, J. V., Frisch, M., & Melbye, M. (2019). Measles, Mumps, Rubella Vaccination and Autism: A Nationwide Cohort Study. Annals of Internal Medicine, 170(8), 513–520. https://doi.org/10.7326/M18-2101
6. Burstain, T. L., Jacques, D., & Burstain, J. M. (2026). Association Between First MMR Vaccination Before Age 2 Years and Childhood Autism in a U.S. EHR Cohort of 2.5 Million Children. Pediatric Infectious Disease Journal, 45(10), 12-19. https://doi.org/10.1097/INF.0000000000005349
7. Taylor, L. L., Swerdfeger, A. L., & Eslick, G. D. (2014). Vaccines are not associated with autism: an evidence-based meta-analysis of case-control and cohort studies. Vaccine, 32(29), 3623–3629. https://doi.org/10.1016/j.vaccine.2014.04.085
8. Di Pietrantonj, C., Rivetti, A., Marchione, P., Debalini, M. G., & Demicheli, V. (2021). Vaccines for measles, mumps, rubella, and varicella in children. Cochrane Database of Systematic Reviews, 11, CD004407. https://doi.org/10.1002/14651858.CD004407.pub5
9. Jain, A., Marshall, J., Buikema, A., Bancroft, T., Kelly, J. P., & Newschaffer, C. C. (2015). Autism Occurrence by MMR Vaccine Status Among US Children With Older Siblings With and Without Autism. JAMA, 313(15), 1534–1540. https://doi.org/10.1001/jama.2015.3077
10. DeStefano, F., Price, C. S., & Weintraub, E. S. (2013). Increasing exposure to antibody-stimulating proteins and polysaccharides in vaccines is not associated with risk of autism. The Journal of Pediatrics, 163(2), 561–567. https://doi.org/10.1016/j.jpeds.2013.02.001
11. Smith, M. J., & Woods, C. R. (2010). On-time vaccine receipt in the first year does not adversely affect neuropsychological outcomes. Pediatrics, 125(6), 1134–1141. https://doi.org/10.1542/peds.2009-2489
12. Hviid, A., Stellfeld, M., Wohlfahrt, J., & Melbye, M. (2003). Association Between Thimerosal-Containing Vaccine and Autism. JAMA, 290(13), 1763–1766. https://doi.org/10.1001/jama.290.13.1763
13. Andersson, N. W., Bech Svalgaard, I., Hoffmann, S. S., & Hviid, A. (2025). Aluminum-Adsorbed Vaccines and Chronic Diseases in Childhood: A Nationwide Cohort Study. Annals of Internal Medicine, 178(10), 1369–1377. https://doi.org/10.7326/ANNALS-25-00997