ЖУРНАЛ

Статья PDF

Авторлар туралы

Асылбек М.Ы.  - «Mediker» ЖШС оңалту бөлімінің меңгерушісі, PhD, Жедел медициналық көмек және мейіргер ісі кафедрасы. Оңтүстік Қазақстан медицина академиясы, Жедел медициналық көмек және мейіргер ісі кафедрасы, Шымкент, Қазақстан, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., ORCID: 0000-0003-0338-3281.
Сейдахметова А.А. - Жедел медициналық көмек және мейіргер ісі кафедрасының меңгерушісі, қауымдастырылған профессор, Медицина факультетінің деканы. Mediker медициналық орталығы, оңалту бөлімі, Шымкент, Қазақстан, ORCID: 0000-0002-5794-3814.
Еркебаева С.К. - Неврология, психиатрия, нейрохирургия және реабилитация кафедрасының доценті, Оңтүстік Қазақстан медицина академиясы, Неврология, психиатрия, нейрохирургия және реабилитация кафедрасы, Шымкент, Қазақстан, ORCID: 0009-0003-1234-7044.

Түйіндеме

Кіріспе. Қозғалысты шектеу терапиясы (CIMT) инсульттен кейін жоғарғы аяқ-қол функциясын жақсартуға бағытталған, дәлелді оңалту әдісі болып табылады. Алайда CIMT-ны стандартты оңалтумен біріктірудің өмір сапасы, мүгедектік, когнитивтік функция және эмоционалдық жағдай сияқты пациентке бағдарланған кең ауқымды нәтижелерге әсері қосымша зерттеуді қажет етеді. Осы зерттеуде ишемиялық инсультпен ауыратын пациенттердегі аталған нәтижелер бағаланды.

Мақсат. Осы зерттеуде ишемиялық инсультпен ауыратын пациенттердегі өмір сапасы, мүгедектік, когнитивтік функция және эмоционалдық жағдай нәтижелер бағаланды.

Материалдар және әдістер. Ишемиялық инсультпен, ортаңғы ми артериясы бассейнінің зақымдануымен және қалдық неврологиялық дефицитпен ауыратын 396 пациент арасында проспективті салыстырмалы рандомизацияланбаған бақыланатын клиникалық зерттеу жүргізілді. Бастапқыда 410 пациент скринингтен өткізіліп, олардың 14-і зерттеуден шығарылды. Пациенттер күнделікті клиникалық тәжірибеде алынған оңалту еміне сәйкес екі топқа бөлінді: CIMT стандартты оңалтумен біріктірілген интервенциялық топ (n=198) және тек стандартты оңалту алған бақылау тобы (n=198). Екі топта да стандартты оңалту тәулігіне 80 минуттан, қатарынан 14 күн жүргізілді. Интервенциялық топ қосымша тәулігіне 80 минут CIMT алды, нәтижесінде жалпы жоспарланған оңалту уақыты интервенциялық топта тәулігіне 160 минут, ал бақылау тобында 80 минутты құрады. Неврологиялық, функционалдық, когнитивтік, эмоционалдық көрсеткіштер және денсаулыққа байланысты өмір сапасы NIHSS, mRS, Barthel индексі, MoCA, MMSE, HADS және SF-36 шкалалары арқылы бағаланды.

Нәтижелер. Интервенциялық топта бақылау тобымен салыстырғанда NIHSS (-5,05±1,42 қарсы -2,38±1,14), mRS (-1,54±0,50 қарсы -0,56±0,50) және Barthel индексі (+31,03±5,74 қарсы +17,42±4,62) бойынша статистикалық тұрғыдан едәуір айқын жақсару байқалды (барлығы p<0,001). MoCA (+5,04±1,42 қарсы +2,47±1,13), MMSE (+3,40±1,17 қарсы +2,06±0,81), HADS-A (-4,93±1,38 қарсы -2,60±1,10) және HADS-D (-4,96±1,40 қарсы -2,56±1,09) көрсеткіштері бойынша да анағұрлым айқын жақсару байқалды (барлығы p<0,001). Денсаулыққа байланысты өмір сапасы интервенциялық топта айтарлықтай көбірек жақсарды: SF-36 көрсеткішінің орташа өзгерісі +22,54±4,67 баллды, ал бақылау тобында +13,17±3,22 баллды құрады (p<0,001).

Қорытынды. CIMT-ны стандартты оңалтумен біріктіру стандартты оңалтудың өзімен салыстырғанда ишемиялық инсульттен кейінгі неврологиялық, функционалдық, когнитивтік, эмоционалдық көрсеткіштер мен денсаулыққа байланысты өмір сапасының қысқа мерзімді кезеңде едәуір жақсаруымен байланысты болды. CIMT ишемиялық инсульттен кейінгі іріктелген пациенттер үшін стандартты оңалтуға пайдалы қосымша компонент ретінде қарастырылуы мүмкін. Алайда CIMT тобындағы қосымша оңалту уақыты және емге рандизацияланбаған бөлу нәтижелердің себеп-салдарлық интерпретациясын шектейді. Ұзақ мерзімді бақылаумен рандомизацияланған бақыланатын зерттеулер жүргізу қажет.

Түйін сөздер

Қозғалысты шектеу терапиясы; CIMT; инсульт; медициналық оңалту; өмір сапасы; когнитивтік функция; мазасыздық; депрессия; мүгедектік.

Әдебиет тізімі

1. Feigin VL, Owolabi MO; World Stroke Organization-Lancet Neurology Commission Stroke Collaboration Group. Pragmatic solutions to reduce the global burden of stroke: a World Stroke Organization-Lancet Neurology Commission. Lancet Neurol. 2023;22(12):1160-1206. doi:10.1016/S1474-4422(23)00277-6.
2. Karatekin BD, Akbulut IA, Bayindir SN, Akbulut IH, Senyurt BC, Kesik G, et al. Environmental barriers and social participation in individuals with chronic stroke: a cross-sectional analysis. Folia Med (Plovdiv). 2026;68(1). doi:10.3897/folmed.68. e163452.
3. Kim YH, Shin S, Kim J. Neuroplasticity after stroke: clinical evidence and its implication for effective rehabilitation strategies. Brain Neurorehabil. 2026;19(2). doi:10.12786/bn.2026.19. e16.
4. Ashcroft SK, Ironside DD, Johnson L, Kuys SS, Thompson-Butel AG. Effect of exercise on brain-derived neurotrophic factor in stroke survivors: a systematic review and meta-analysis. 2022;53(12):3706-3716. doi:10.1161/STROKEAHA.122.039919.
5. Yang H, Rao Y, Chen L. Effects of acute and long-term exercise modalities and doses on brain-derived neurotrophic factor in patients with stroke: a Bayesian network meta-analysis. Front Syst Neurosci. 2026; 20:1905191. doi:10.3389/fnsys.2026.1905191.
6. O'Donoghue M, Leahy S, Boland P, Galvin R, McManus J, Hayes S. Rehabilitation of cognitive deficits poststroke: systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. 2022;53(5):1700-1710. doi:10.1161/STROKEAHA.121.034218.
7. Blöchl M, Meissner S, Nestler S. Does depression after stroke negatively influence physical disability? A systematic review and meta-analysis of longitudinal studies. J Affect Disord. 2019; 247:45-56. doi: 10.1016/j.jad.2018.12.082.
8. Towfighi A, Ovbiagele B, El Husseini N, Hackett ML, Jorge RE, Kissela BM, et al. Poststroke depression: a scientific statement for healthcare professionals from the American Heart Association/American Stroke Association. Stroke. 2017;48(2). doi:10.1161/STR.0000000000000113.
9. Liu XH, Huai J, Gao J, Zhang Y, Yue SW. Constraint-induced movement therapy in treatment of acute and sub-acute stroke: a meta-analysis of 16 randomized controlled trials. Neural Regen Res. 2017;12(9):1443-1450. doi:10.4103/1673-5374.215255.
10. Conchillo-Liria J, Cavero-Redondo I, Saz-Lara A, Moreno-Herraiz N, Calvo-Utrilla C, González-Collado A, et al. Constraint-induced movement therapy in the rehabilitation of adults after stroke: an umbrella review. J Clin Med. 2026;15(6):2451. doi:10.3390/jcm15062451.
11. Kwakkel G, Veerbeek JM, van Wegen EEH, Wolf SL. Constraint-induced movement therapy after stroke. Lancet Neurol. 2015;14(2):224-234. doi:10.1016/S1474-4422(14)70160-7.
12. Choi H, Kim HJ. The effect of constraint-induced movement therapy on arm function and activities of daily living in post-stroke patients: a systematic review and meta-analysis. Brain Neurorehabil. 2024;17(3). doi:10.12786/bn.2024.17. e19.
13. Gao Q, Zhang Y, Long J, Pan M, Wang J, Yang F. Effect of different constraint-induced movement therapy protocols on recovery of stroke survivors with upper extremity dysfunction: a systematic review and network meta-analysis. Int J Rehabil Res. 2023;46(2):133-150. doi:10.1097/MRR.0000000000000577.
14. Zhang J, Xiao X, Jin Q, Li J, Zhong D, Li Y, et al. The effect and safety of constraint-induced movement therapy for post-stroke motor dysfunction: a meta-analysis and trial sequential analysis. Front Neurol. 2023; 14:1137320. doi:10.3389/fneur.2023.1137320.
15. Hansen RJ, Joy A, Lockwood KJ. Effectiveness of modified constraint-induced movement therapy on upper limb function of stroke survivors in inpatient hospital settings: a systematic review and meta-analysis. Disabil Rehabil. 2025;47(23):6011-6019. doi:10.1080/09638288.2025.2496361.
16. Liu J, Wang Z, Wang C, Zhang Y. Interventional effects of modified constraint-induced movement therapy on upper limb function in patients who had a stroke: systematic review and meta-analysis. BMJ Open. 2025;15(5). doi:10.1136/bmjopen-2024-094309.
17. Gao C, Li X, Li F, Li J, Zhang J. Non-pharmacological interventions on quality of life in stroke survivors: a systematic review and meta-analysis. Worldviews Evid Based Nurs. 2024;21(2):158-182. doi:10.1111/wvn.12714.
18. Yang YK, Lin CY, Chen PH, Jhou HJ. Timing and dose of constraint-induced movement therapy after stroke: a systematic review and meta-regression. J Clin Med. 2023;12(6):2267. doi:10.3390/jcm12062267.
19. de Azevedo JA, Barbosa FDS, Seixas VM, da Silva Scipioni KRD, Sampaio PYS, da Cruz DMC, et al. Effects of constraint-induced movement therapy on activity and participation after a stroke: systematic review and meta-analysis. Front Hum Neurosci. 2022; 16:987061. doi:10.3389/fnhum.2022.987061.
20. Weerakkody A, White J, Hill C, Godecke E, Singer B. Delivering constraint-induced movement therapy in stroke rehabilitation requires informed stakeholders, sufficient resources and organisational buy-in: a mixed-methods systematic review. J Physiother. 2023;69(4):249-259. doi: 10.1016/j.jphys.2023.08.007.
21. Winterbottom L, Nilsen DM. Motor learning following stroke: mechanisms of learning and techniques to augment neuroplasticity. Phys Med Rehabil Clin N Am. 2024;35(2):277-291. doi: 10.1016/j.pmr.2023.06.004.
22. Niu H, Li W, Du L, Zheng X, Liang J, Yang X, et al. Comparative efficacy of non-pharmacological interventions for post-stroke cognitive impairment: a systematic review and network meta-analysis of randomized controlled trials. Front Neurol. 2026; 17:1644663. doi:10.3389/fneur.2026.1644663.
23. Zhang Y, Li G, Zheng W, Xu Z, Lv Y, Liu X, et al. Effects of exercise on post-stroke depression: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Life (Basel). 2025;15(2):285. doi:10.3390/life15020285.
24. Yi Y, Zhao W, Lv S, Zhang G, Rong Y, Wang X, et al. Effectiveness of non-pharmacological therapies for treating post-stroke depression: a systematic review and network meta-analysis. Gen Hosp Psychiatry. 2024; 90:99-107. doi: 10.1016/j.genhosppsych.2024.07.011.
25. Intercollegiate Stroke Working Party. National Clinical Guideline for Stroke for the United Kingdom and Ireland. London: Intercollegiate Stroke Working Party; 2023.
26. Jarvis KA, Edelstyn NMJ, Hunter SM. Implementing constraint-induced movement therapy into practice in sub-acute stroke: experiences and perceptions of stroke survivors and therapists. Br J Occup Ther. 2024;87(11):693-703. doi:10.1177/03080226241261183.