Материалдар

БАЛАЛАРДЫ ОҢАЛТУДАН ӨТКІЗУ ПРОЦЕСІНДЕ МЕЙІРБИКЕЛІК КҮТІМДЕ БОБАТ-ТЕРАПИЯ ЭЛЕМЕНТТЕРІН ҚОЛДАНУ

Статья PDF

Авторлар туралы

Утенова А.Р. – №5 «Балбұлақ» бөлімінің аға мейіргері, «Ұлттық балаларды оңалту орталығы» КеАҚ, Астана, Қазақстан, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., https://orcid.org/0009-0002-0312-8950 

Тлеулинова Р.Р. – Мейіргер ісі жөніндегі директор, «Ұлттық балаларды оңалту орталығы» КеАҚ, Астана, Қазақстан, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., https://orcid.org/0009-0001-1891-7955

Алписова С.С. – №5 «Балбұлақ» бөлімінің  мейіргері, «Ұлттық балаларды оңалту орталығы» КеАҚ, Астана, Қазақстан, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., https://orcid.org/0009-0001-4679-8324

Тенгелбай А.С. – №5 «Балбұлақ» бөлімінің мейіргері, «Ұлттық балаларды оңалту орталығы» КеАҚ, Астана, Қазақстан, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., https://orcid.org/0009-0006-0026-6724

Түйіндеме

Бұл жұмыста нейроқозғалысты дамыту емің түрінде Бобат концепциясының элементтерін балалар нейрооңалтуды жүргізудегі мейірбикелік күтімге енгізудің клиникалық және теориялық негіздері талданды. Алдымен баланың дене қалпын дұрыс орналастыру және ұстап тұру тәсілі, кейін баланың қимылын және дене қалпын маманның қолмен бағыттап ұйымдастыру тәсілі қағидалары және күнделікті белсенділікті қолдау 24-сағаттық оңалту жүйесінің тәулік бойы үздіксіз жүргізілетін оңалту және күтім түрінде өзекті бөлігі ретінде қарастырылды. Бұл араласулар жекелеген процедуралар емес. Олар тәулік бойы қайталанып, сенсомоторлық ұйымдасуға жинақталған әсер береді. Әдістің «таза тиімділігі» жөніндегі дәлелдемелік деректер біркелкі емес екені көрсетілді. Бұл мәселе қосымша талдауды талап етеді, себебі зерттеулердегі протоколдардың әртүрлілігі нәтижелерді тікелей салыстыруды қиындатады. Неліктен бұл маңызды? Өйткені постуралдық бақылау мен қозғалыс сапасы әрдайым сандық көрсеткіштермен толық сипатталмайды. Сондықтан қауіпсіздікке негізделген құрылымдалған алгоритмдер, мультидисциплинарлық өзара әрекеттестік және ата-аналарды жүйелі оқыту негізгі шарттар ретінде айқындалады. Отбасымен жұмыс 24-сағаттық модельдің клиникалық жалғасы болып табылады. Болашақ зерттеулер мейірбике жүзеге асыратын модельдердің нақты функционалдық нәтижелерін бағалауға бағытталуы тиіс.

Түйін сөздер

Балалар нейрооңалтуы, Бобат тұжырымдамасы, нейроқозғалысты дамыту емі, мейірбикелік күтім, позициялау, постуралдық бақылау, 24-сағаттық менеджмент, аспирация профилактикасы.

Әдебиет тізімі

1. World Health Organization. International classification of functioning, disability and health (ICF). – Geneva: World Health Organization, 2001. – 299 p. – URL: https://iris.who.int/items/ffa4b5b5-378c-46a1-acdc-7ef20506a3f8
2. Oskoui, M., Coutinho, F., Dykeman, J., Jetté, N., & Pringsheim, T. (2013). An update on the prevalence of cerebral palsy: a systematic review and meta-analysis. Developmental Medicine & Child Neurology, 55(6), 509–519. https://doi.org/10.1111/dmcn.12080
3. Novak, I., McIntyre, S., Morgan, C., Campbell, L., Dark, L., Morton, N., Stumbles, E., Wilson, S.-A., & Goldsmith, S. (2013). A systematic review of interventions for children with cerebral palsy: state of the evidence. Developmental Medicine & Child Neurology, 55(10), 885–910. https://doi.org/10.1111/dmcn.12246
4. van den Engel-Hoek, L., de Groot, I. J. M., de Swart, B. J. M., & Erasmus, C. E. (2017). Pediatric feeding and swallowing rehabilitation: An overview. Journal of Pediatric Rehabilitation Medicine, 10(2), 95–105. https://doi.org/10.3233/PRM-170435
5. Shankaran, S. (2012). Hypoxic-ischemic encephalopathy and novel strategies for neuroprotection. Clinics in Perinatology, 39(4), 919–929. https://doi.org/10.1016/j.clp.2012.09.004
6. Keenan, H. T., Bratton, S. L., & Martin, L. D. (2004). Pediatric traumatic brain injury: A review of epidemiology, management, and outcomes. Pediatric Clinics of North America, 51(2), 387–405. https://doi.org/10.1016/S0031-3955(03)00187-6
7. Wang, C. H., Bonnemann, C. G., Rutkowski, A., Sejersen, T., Bellini, J., & Battista, V. (2010). Consensus statement on standard of care for congenital muscular dystrophies. Journal of Child Neurology, 25(12), 1559–1581. https://doi.org/10.1177/0883073810381924
8. Lance, J. W. (1980). The control of muscle tone, reflexes, and movement: Robert Wartenberg Lecture. Neurology, 30(12), 1303–1313. https://doi.org/10.1212/WNL.30.12.1303
9. Sanger, T. D., Delgado, M. R., Gaebler-Spira, D., Hallett, M., & Mink, J. W. (2003). Classification and definition of disorders causing hypertonia in childhood. Pediatrics, 111(1), e89–e97. https://doi.org/10.1542/peds.111.1.e89
10. Zanon, M. A., Pacheco, R. L., Latorraca, C. O. C., Martimbianco, A. L. C., Pachito, D. V., & Riera, R. (2019). Neurodevelopmental Treatment (Бобат) for Children With Cerebral Palsy: A Systematic Review. Journal of Child Neurology, 34(11), 679–686. https://doi.org/10.1177/0883073819852237
11. Bobath B. Adult Hemiplegia: Evaluation and Treatment. – 3rd ed. – Oxford: Butterworth-Heinemann, 1990. – 190 p. – ISBN 978-0750601689.
12. Novak, I., McIntyre, S., Morgan, C., Campbell, L., Dark, L., Morton, N., Stumbles, E., Wilson, S.-A., & Goldsmith, S. (2013). A systematic review of interventions for children with cerebral palsy: state of the evidence. Developmental Medicine & Child Neurology, 55(10), 885–910. https://doi.org/10.1111/dmcn.12246
13. Raine S., Meadows L., Lynch-Ellerington M. Bobath Concept: Theory and Clinical Practice in Neurological Rehabilitation. – Oxford: Wiley-Blackwell, 2009. – 216 p. – ISBN 978-1405170413.
14. Pountney, T., Mandy, A., Green, E., & Gard, P. (2002). Management of hip dislocation with postural management. Developmental Medicine & Child Neurology, 44(10), 695–701. https://doi.org/10.1017/S0012162201002744
15. Zanon, M. A., Pacheco, R. L., Latorraca, C. O. C., Martimbianco, A. L. C., Pachito, D. V., & Riera, R. (2019). Neurodevelopmental Treatment (Bobath) for Children With Cerebral Palsy: A Systematic Review. Journal of Child Neurology, 34(11), 679–686. https://doi.org/10.1177/0883073819852237
16. Lance, J. W. (1980). The control of muscle tone, reflexes, and movement: Robert Wartenberg Lecture. Neurology, 30(12), 1303–1313. https://doi.org/10.1212/WNL.30.12.1303
17. Sanger, T. D., Delgado, M. R., Gaebler-Spira, D., Hallett, M., & Mink, J. W. (2003). Classification and definition of disorders causing hypertonia in childhood. Pediatrics, 111(1), e89–e97. https://doi.org/10.1542/peds.111.1.e89
18. Novak, I., Morgan, C., Fahey, M., Finch-Edmondson, M., Galea, C., Hines, A., Langdon, K., Namara, M. M., Paton, M. C. B., Popat, H., Shore, B., & Walker, K. (2020). State of the Evidence Traffic Lights 2019: Systematic Review of Interventions for Preventing and Treating Children with Cerebral Palsy. Current Neurology and Neuroscience Reports, 20(2), 3. https://doi.org/10.1007/s11910-020-1022-z
19. Shumway-Cook A., Woollacott M. H. Motor Control: Translating Research into Clinical Practice. – 5th ed. – Philadelphia: Wolters Kluwer, 2017. – 660 p. – ISBN 978-1496302632.
20. Kleim, J. A., & Jones, T. A. (2008). Principles of experience-dependent neural plasticity: implications for rehabilitation after brain damage. Journal of Speech, Language, and Hearing Research, 51(1), S225–S239. https://doi.org/10.1044/1092-4388(2008/018)
21. Novak, I., McIntyre, S., Morgan, C., Campbell, L., Dark, L., Morton, N., Stumbles, E., Wilson, S.-A., & Goldsmith, S. (2013). A systematic review of interventions for children with cerebral palsy: state of the evidence. Developmental Medicine & Child Neurology, 55(10), 885–910. https://doi.org/10.1111/dmcn.12246
22. Zanon, M. A., Pacheco, R. L., Latorraca, C. O. C., Martimbianco, A. L. C., Pachito, D. V., & Riera, R. (2019). Neurodevelopmental Treatment (Бобат) for Children With Cerebral Palsy: A Systematic Review. Journal of Child Neurology, 34(11), 679–686. https://doi.org/10.1177/0883073819852237
23. Morgan, C., Fahey, M., Roy, B., Novak, I., & Badawi, N. (2016). Diagnosing cerebral palsy in full-term infants. JAMA Pediatrics, 170(4), 357–364. https://doi.org/10.1001/jamapediatrics.2015.4644
24. Pountney, T., Mandy, A., Green, E., & Gard, P. (2002). Management of hip dislocation with postural management. Developmental Medicine & Child Neurology, 44(10), 695–701. https://doi.org/10.1017/S0012162201002744
25. Herdman T. H., Kamitsuru S. (eds.). NANDA International Nursing Diagnoses: Definitions and Classification 2021–2023. – New York: Thieme Medical Publishers, 2021. – 544 p. – ISBN 978-1626239295.