87085036573   

    2 Журнал - 2026 жыл

    2 Журнал - 2026 жыл

    ГЕМИПАРЕЗ КЕЗІНДЕ ГИДРОКИНЕЗИОТЕРАПИЯ МЕН КЛАССИКАЛЫҚ ЕМДІК ДЕНЕ ШЫНЫҚТЫРУДЫҢ САЛЫСТЫРМАЛЫ ТИІМДІЛІГІ: РАНДОМИЗАЦИЯЛАНҒАН БАҚЫЛАНАТЫН ЗЕРТТЕУ

    Статья PDF

    Авторлар туралы

    Ходжаев Т.Т. – Реабилитолог дәрігер, Альфраганус Университетінің Ауруханасы, Альфраганус Университеті (Мемлекеттік емес жоғары білім беру ұйымы), Ташкент қ., Өзбекстан Республикасы, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., https://orcid.org/0009-0006-3821-0929

    Олимжонов Д.Д. – Ішкі аурулар кафедрасының ассистенті, Альфраганус Университеті (Мемлекеттік емес жоғары білім беру ұйымы), Ташкент қ., Өзбекстан Республикасы, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., https://orcid.org/0009-0006-4544-7377

    Түйіндеме

    Мақсаты: гемипарезі бар науқастарда гидрокинезиотерапияның (ГКТ) және стандартты емдік дене шынықтырудың (ЕДШ) клиникалық тиімділігін салыстыру. 

    Әдістері: рандомизацияланған бақыланатын зерттеу, n=70 (әр топта 35), ұзақтығы 8 апта. Бағаланған көрсеткіштер: бұлшықет күші (MRC), спастикалық (Ашворт шкаласы), жүру жылдамдығы (10 м тест), функционалды тәуелсіздік (Бартел индексі, FIM) және ауырсыну синдромы (ВАШ). 

    Нәтижелері: екі әдіс те барлық көрсеткіштер бойынша сенімді жақсартуды қамтамасыз етті, алайда ГКТ барлық критерийлер бойынша ЕДШ-дан асып түсті (p<0,05). ГКТ тобындағы MRC өсімі +1,3 балл, ал ЕДШ тобында +0,6 балл (p<0,001). Бартел индексі сәйкесінше +22,3 және +13,4 балл (p=0,001), FIM — +24,4 және +12,8 балл (p<0,001). 

    Қорытынды: гидрокинезиотерапия гемипарезді оңалтуда классикалық ЕДШ-дан асып түсетін, жоғары тиімді және қауіпсіз әдіс болып табылады.

    Түйін сөздер

    идротерапия, емдік дене шынықтыру, парез, инсульттен кейінгі оңалту, бұлшықет спастикасы, функцияларды қалпына келтіру.

    Әдебиет тізімі

    1. Рахимов, М. М., & Хасанов, Б. Д. (2023). Цереброваскулярные заболевания в Узбекистане: эпидемиология и современные тенденции. Неврология, 4(2), 12–19. https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.nevrologiya.19734

    Rakhimov, M. M., & Khasanov, B. D. (2023). Tserebrovaskulyarnye zabolevaniya v Uzbekistane: epidemiologiya i sovremennye tendentsii (Cerebrovascular diseases in Uzbekistan: epidemiology and current trends) [in Russian]. Nevrologiya, 4(2), 12–19. https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.nevrologiya.19734

    1. Becker, B. E. (2009). Aquatic therapy: Scientific foundations and clinical rehabilitation applications. PM&R, 1(9), 859–872. https://doi.org/10.1016/j.pmrj.2009.05.017
    2. Kesiktas, N., Paker, N., Erdogan, N., Gülsen, G., Biçki, D., & Yilmaz, H. (2004). The use of hydrotherapy for the management of spasticity. Neurorehabilitation and Neural Repair, 18(4), 268–273. https://doi.org/10.1177/1545968304270002
    3. Tripp, F., & Krakow, K. (2014). Effects of an aquatic therapy approach (Halliwick-Therapy) on functional mobility in subacute stroke patients: a randomized controlled trial. Clinical rehabilitation, 28(5), 432–439. https://doi.org/10.1177/0269215513504942
    4. Mehrholz, J., Pohl, M., Platz, T., Kugler, J., & Elsner, B. (2018). Electromechanical and robot-assisted arm training for improving activities of daily living, arm function, and arm muscle strength after stroke. The Cochrane database of systematic reviews, 9(9), CD006876. https://doi.org/10.1002/14651858.CD006876.pub5
    5. Veerbeek, J. M., van Wegen, E., van Peppen, R., van der Wees, P. J., Hendriks, E., Rietberg, M., & Kwakkel, G. (2014). What is the evidence for physical therapy poststroke? A systematic review and meta-analysis. PLoS ONE, 9(2), e87987. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0087987
    6. Cramer, S. C., Sur, M., Dobkin, B. H., O'Brien, C., Sanger, T. D., Trojanowski, J. Q., Rumsey, J. M., Hicks, R., Cameron, J., Chen, D., Chen, W. G., Cohen, L. G., deCharms, C., Duffy, C. J., Eden, G. F., Fetz, E. E., Filart, R., Freund, M., Grant, S. J., ... Vinogradov, S. (2011). Harnessing neuroplasticity for clinical applications. Brain, 134(6), 1591–1609. https://doi.org/10.1093/brain/awr039

     

     

    2 Журнал - 2026 жыл

    БАЛАЛАРДЫ ОҢАЛТУДАН ӨТКІЗУ ПРОЦЕСІНДЕ МЕЙІРБИКЕЛІК КҮТІМДЕ БОБАТ-ТЕРАПИЯ ЭЛЕМЕНТТЕРІН ҚОЛДАНУ

    Статья PDF

    Авторлар туралы

    Утенова А.Р. – №5 «Балбұлақ» бөлімінің аға мейіргері, «Ұлттық балаларды оңалту орталығы» КеАҚ, Астана, Қазақстан, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., https://orcid.org/0009-0002-0312-8950 

    Тлеулинова Р.Р. – Мейіргер ісі жөніндегі директор, «Ұлттық балаларды оңалту орталығы» КеАҚ, Астана, Қазақстан, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., https://orcid.org/0009-0001-1891-7955

    Алписова С.С. – №5 «Балбұлақ» бөлімінің  мейіргері, «Ұлттық балаларды оңалту орталығы» КеАҚ, Астана, Қазақстан, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., https://orcid.org/0009-0001-4679-8324

    Тенгелбай А.С. – №5 «Балбұлақ» бөлімінің мейіргері, «Ұлттық балаларды оңалту орталығы» КеАҚ, Астана, Қазақстан, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., https://orcid.org/0009-0006-0026-6724

    Түйіндеме

    Бұл жұмыста нейроқозғалысты дамыту емің түрінде Бобат концепциясының элементтерін балалар нейрооңалтуды жүргізудегі мейірбикелік күтімге енгізудің клиникалық және теориялық негіздері талданды. Алдымен баланың дене қалпын дұрыс орналастыру және ұстап тұру тәсілі, кейін баланың қимылын және дене қалпын маманның қолмен бағыттап ұйымдастыру тәсілі қағидалары және күнделікті белсенділікті қолдау 24-сағаттық оңалту жүйесінің тәулік бойы үздіксіз жүргізілетін оңалту және күтім түрінде өзекті бөлігі ретінде қарастырылды. Бұл араласулар жекелеген процедуралар емес. Олар тәулік бойы қайталанып, сенсомоторлық ұйымдасуға жинақталған әсер береді. Әдістің «таза тиімділігі» жөніндегі дәлелдемелік деректер біркелкі емес екені көрсетілді. Бұл мәселе қосымша талдауды талап етеді, себебі зерттеулердегі протоколдардың әртүрлілігі нәтижелерді тікелей салыстыруды қиындатады. Неліктен бұл маңызды? Өйткені постуралдық бақылау мен қозғалыс сапасы әрдайым сандық көрсеткіштермен толық сипатталмайды. Сондықтан қауіпсіздікке негізделген құрылымдалған алгоритмдер, мультидисциплинарлық өзара әрекеттестік және ата-аналарды жүйелі оқыту негізгі шарттар ретінде айқындалады. Отбасымен жұмыс 24-сағаттық модельдің клиникалық жалғасы болып табылады. Болашақ зерттеулер мейірбике жүзеге асыратын модельдердің нақты функционалдық нәтижелерін бағалауға бағытталуы тиіс.

    Түйін сөздер

    Балалар нейрооңалтуы, Бобат тұжырымдамасы, нейроқозғалысты дамыту емі, мейірбикелік күтім, позициялау, постуралдық бақылау, 24-сағаттық менеджмент, аспирация профилактикасы.

    Әдебиет тізімі

    1. World Health Organization. International classification of functioning, disability and health (ICF). – Geneva: World Health Organization, 2001. – 299 p. – URL: https://iris.who.int/items/ffa4b5b5-378c-46a1-acdc-7ef20506a3f8
    2. Oskoui, M., Coutinho, F., Dykeman, J., Jetté, N., & Pringsheim, T. (2013). An update on the prevalence of cerebral palsy: a systematic review and meta-analysis. Developmental Medicine & Child Neurology, 55(6), 509–519. https://doi.org/10.1111/dmcn.12080
    3. Novak, I., McIntyre, S., Morgan, C., Campbell, L., Dark, L., Morton, N., Stumbles, E., Wilson, S.-A., & Goldsmith, S. (2013). A systematic review of interventions for children with cerebral palsy: state of the evidence. Developmental Medicine & Child Neurology, 55(10), 885–910. https://doi.org/10.1111/dmcn.12246
    4. van den Engel-Hoek, L., de Groot, I. J. M., de Swart, B. J. M., & Erasmus, C. E. (2017). Pediatric feeding and swallowing rehabilitation: An overview. Journal of Pediatric Rehabilitation Medicine, 10(2), 95–105. https://doi.org/10.3233/PRM-170435
    5. Shankaran, S. (2012). Hypoxic-ischemic encephalopathy and novel strategies for neuroprotection. Clinics in Perinatology, 39(4), 919–929. https://doi.org/10.1016/j.clp.2012.09.004
    6. Keenan, H. T., Bratton, S. L., & Martin, L. D. (2004). Pediatric traumatic brain injury: A review of epidemiology, management, and outcomes. Pediatric Clinics of North America, 51(2), 387–405. https://doi.org/10.1016/S0031-3955(03)00187-6
    7. Wang, C. H., Bonnemann, C. G., Rutkowski, A., Sejersen, T., Bellini, J., & Battista, V. (2010). Consensus statement on standard of care for congenital muscular dystrophies. Journal of Child Neurology, 25(12), 1559–1581. https://doi.org/10.1177/0883073810381924
    8. Lance, J. W. (1980). The control of muscle tone, reflexes, and movement: Robert Wartenberg Lecture. Neurology, 30(12), 1303–1313. https://doi.org/10.1212/WNL.30.12.1303
    9. Sanger, T. D., Delgado, M. R., Gaebler-Spira, D., Hallett, M., & Mink, J. W. (2003). Classification and definition of disorders causing hypertonia in childhood. Pediatrics, 111(1), e89–e97. https://doi.org/10.1542/peds.111.1.e89
    10. Zanon, M. A., Pacheco, R. L., Latorraca, C. O. C., Martimbianco, A. L. C., Pachito, D. V., & Riera, R. (2019). Neurodevelopmental Treatment (Бобат) for Children With Cerebral Palsy: A Systematic Review. Journal of Child Neurology, 34(11), 679–686. https://doi.org/10.1177/0883073819852237
    11. Bobath B. Adult Hemiplegia: Evaluation and Treatment. – 3rd ed. – Oxford: Butterworth-Heinemann, 1990. – 190 p. – ISBN 978-0750601689.
    12. Novak, I., McIntyre, S., Morgan, C., Campbell, L., Dark, L., Morton, N., Stumbles, E., Wilson, S.-A., & Goldsmith, S. (2013). A systematic review of interventions for children with cerebral palsy: state of the evidence. Developmental Medicine & Child Neurology, 55(10), 885–910. https://doi.org/10.1111/dmcn.12246
    13. Raine S., Meadows L., Lynch-Ellerington M. Bobath Concept: Theory and Clinical Practice in Neurological Rehabilitation. – Oxford: Wiley-Blackwell, 2009. – 216 p. – ISBN 978-1405170413.
    14. Pountney, T., Mandy, A., Green, E., & Gard, P. (2002). Management of hip dislocation with postural management. Developmental Medicine & Child Neurology, 44(10), 695–701. https://doi.org/10.1017/S0012162201002744
    15. Zanon, M. A., Pacheco, R. L., Latorraca, C. O. C., Martimbianco, A. L. C., Pachito, D. V., & Riera, R. (2019). Neurodevelopmental Treatment (Bobath) for Children With Cerebral Palsy: A Systematic Review. Journal of Child Neurology, 34(11), 679–686. https://doi.org/10.1177/0883073819852237
    16. Lance, J. W. (1980). The control of muscle tone, reflexes, and movement: Robert Wartenberg Lecture. Neurology, 30(12), 1303–1313. https://doi.org/10.1212/WNL.30.12.1303
    17. Sanger, T. D., Delgado, M. R., Gaebler-Spira, D., Hallett, M., & Mink, J. W. (2003). Classification and definition of disorders causing hypertonia in childhood. Pediatrics, 111(1), e89–e97. https://doi.org/10.1542/peds.111.1.e89
    18. Novak, I., Morgan, C., Fahey, M., Finch-Edmondson, M., Galea, C., Hines, A., Langdon, K., Namara, M. M., Paton, M. C. B., Popat, H., Shore, B., & Walker, K. (2020). State of the Evidence Traffic Lights 2019: Systematic Review of Interventions for Preventing and Treating Children with Cerebral Palsy. Current Neurology and Neuroscience Reports, 20(2), 3. https://doi.org/10.1007/s11910-020-1022-z
    19. Shumway-Cook A., Woollacott M. H. Motor Control: Translating Research into Clinical Practice. – 5th ed. – Philadelphia: Wolters Kluwer, 2017. – 660 p. – ISBN 978-1496302632.
    20. Kleim, J. A., & Jones, T. A. (2008). Principles of experience-dependent neural plasticity: implications for rehabilitation after brain damage. Journal of Speech, Language, and Hearing Research, 51(1), S225–S239. https://doi.org/10.1044/1092-4388(2008/018)
    21. Novak, I., McIntyre, S., Morgan, C., Campbell, L., Dark, L., Morton, N., Stumbles, E., Wilson, S.-A., & Goldsmith, S. (2013). A systematic review of interventions for children with cerebral palsy: state of the evidence. Developmental Medicine & Child Neurology, 55(10), 885–910. https://doi.org/10.1111/dmcn.12246
    22. Zanon, M. A., Pacheco, R. L., Latorraca, C. O. C., Martimbianco, A. L. C., Pachito, D. V., & Riera, R. (2019). Neurodevelopmental Treatment (Бобат) for Children With Cerebral Palsy: A Systematic Review. Journal of Child Neurology, 34(11), 679–686. https://doi.org/10.1177/0883073819852237
    23. Morgan, C., Fahey, M., Roy, B., Novak, I., & Badawi, N. (2016). Diagnosing cerebral palsy in full-term infants. JAMA Pediatrics, 170(4), 357–364. https://doi.org/10.1001/jamapediatrics.2015.4644
    24. Pountney, T., Mandy, A., Green, E., & Gard, P. (2002). Management of hip dislocation with postural management. Developmental Medicine & Child Neurology, 44(10), 695–701. https://doi.org/10.1017/S0012162201002744
    25. Herdman T. H., Kamitsuru S. (eds.). NANDA International Nursing Diagnoses: Definitions and Classification 2021–2023. – New York: Thieme Medical Publishers, 2021. – 544 p. – ISBN 978-1626239295.

     

    2 Журнал - 2026 жыл

    ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ МЕДИЦИНАЛЫҚ ОҢАЛТУДАҒЫ МЕЙІРГЕРЛІК ҮДЕРІСІНЕ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҚЫЗМЕТ ЕТУ ЖІКТЕМЕСІН ИНТЕГРАЦИЯЛАУ

    Статья PDF

    Авторлар туралы

    Тлеулинова Р.Р. – Мейіргер ісі жөніндегі директор, «Ұлттық балаларды оңалту орталығы» КеАҚ, Астана, Қазақстан, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., https://orcid.org/0009-0001-1891-7955

    Алтынбекова А.Ж. – №1 «Бөбек» психоневрологиялық бөлімінің аға мейіргері, «Ұлттық балаларды оңалту орталығы» КеАҚ, Астана, Қазақстан, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., https://orcid.org/0009-0007-1821-8891

    Түйіндеме

    Мақалада Қазақстандағы медициналық оңалтудағы мейіргерлік үдерісіне Халықаралық қызмет ету, өмірлік шектеулер мен денсаулық жіктемесін интеграциялау қарастырылады. Оңалту қазіргі денсаулық сақтау жүйесінің стратегиялық бағыты ретінде айқындалып, көпсалалы топтарды енгізу терминологияны біріздендіруге, деректерді нақтылауға және өмірлік шектеулерді бағалауды формализациялауға мүмкіндік беретіні атап өтіледі. Жұмыста мейіргердің мультидисциплинарлық топтағы негізгі рөлдері нақтыланып, көпсалалы топтар домендері, диагноздар мен интервенциялар арасындағы сәйкестікті қамтитын тұжырымдамалық модель ұсынылды. Ерекше назар күтімнің тиімділігін өлшеуге және қалпына келу динамикасын тіркеуге мүмкіндік беретін халықаралық нәтижелерді бағалау құралдарына аударылды. Зерттеу нәтижелері көпсалалы топтарды мейіргерлік тәжірибеге енгізу Қазақстандағы оңалту көмегінің сапасын арттыруға және мамандар арасындағы кәсіби өзара іс-қимылда бірыңғай тіл қалыптастыруға ықпал ететінін көрсетеді.

    Түйін сөздер

    Халықаралық қызмет ету жіктемесі, мейіргерлік үдеріс, медициналық оңалту, мультидисциплинарлық топ, Солтүстік Америка Мейірбикелік Диагностика Қауымдастығы, Мейірбикелік Араласулардың Жіктелуі, Мейірбикелік Нәтижелердің Жіктелуі, Мейірбикелік Тәжірибенің Халықаралық Жіктелуі,  Қазақстан.

    Әдебиет тізімі

    1. Gimigliano, F., & Negrini, S. (2017). The World Health Organization "Rehabilitation 2030: a call for action". European journal of physical and rehabilitation medicine, 53(2), 155–168. https://doi.org/10.23736/S1973-9087.17.04746-3
    2. World Health Organization. (2024). Global strategy and action plan on oral health 2023–2030. Geneva: WHO. Available from URL: https://www.who.int/publications/i/item/9789240090538
    3. Paltamaa, J., Perttinä, T., Anttila, H., et al. (2024). Specific ICF training is needed in clinical practice: ICF framework education is not enough. Frontiers in Rehabilitation Sciences, 5, 1351564. https://doi.org/10.3389/fresc.2024.1351564
    4. Kirschneck, M., Kus, S., & Coenen, M. (2024). Giving insights into an ICF training: evaluation of an in-person interactive ICF training in Germany. Frontiers in Rehabilitation Sciences, 5, 1419969. https://doi.org/10.3389/fresc.2024.1419969
    5. Pan, H., Qin, Z., Chen, L., et al. (2021). Analysis of nursing assessment terminology for neurological conditions and its cross-mapping with the International Classification of Functioning, Disability and Health (ICF): A multi-centre cross-sectional study. Nursing Open, 8(5), 2686–2695. https://doi.org/10.1002/nop2.825
    6. Фадин, Н. И., & Темиров, Р. А. (2023). Восстановление человеческого и физиологического капитала у инвалидов трудоспособного возраста на основе методики МКФ. Социально-трудовые исследования, 3(52), 165-181. https://doi.org/10.34022/2658-3712-2023-52-3-165-181

    Fadin, N. I., & Temirov, R. A. (2023). Vosstanovlenie chelovecheskogo i fiziologicheskogo kapitala u invalidov trudosposobnogo vozrasta na osnove metodiki MKF (Restoration of human and physiological capital in people with disabilities of working age based on the ICF methodology) [in Russian]. Sotsial'no-trudovye issledovaniya, 3(52), 165-181. https://doi.org/10.34022/2658-3712-2023-52-3-165-181

    1. Досаева, С. Ш. (2021). Международная классификация функционирования, ограничений жизнедеятельности и здоровья в оценке эффективности физической реабилитации после тотального эндопротезирования коленных суставов. Диссертация на соискание академической степени магистра медицинских наук. НАО «Медицинский Университет Астана». https://amu.edu.kz/upload/iblock/f97/f97145d30725148d628c10f5d9504e43.pdf

    Dossaeva, S. Sh. (2021). Mezhdunarodnaya klassifikatsiya funktsionirovaniya, ogranicheniy zhiznedeyatel'nosti i zdorov'ya v otsenke effektivnosti fizicheskoy reabilitatsii posle total'nogo endoprotezirovaniya kolennykh sustavov (International Classification of Functioning, Disability and Health in assessing the effectiveness of physical rehabilitation after total knee arthroplasty) [in Russian]. Dissertatsiya na soiskanie akademicheskoy stepeni magistra meditsinskikh nauk. NAO “Meditsinskiy Universitet Astana”. https://amu.edu.kz/upload/iblock/f97/f97145d30725148d628c10f5d9504e43.pdf

    1. Истомина, Е. В., Зуев, А. В., Платонов, А. В., & Рубцов, С. Н. (2023). Актуальность применения международной классификации функционирования, инвалидности и здоровья при оказании социально-психологической помощи. Психология. Историко-критические обзоры и современные исследования, 12(2А), 77-83. http://publishing-vak.ru/file/archive-psycology-2023-2/a10-istomina.pdf

    Istomina, E. V., Zuev, A. V., Platonov, A. V., & Rubtsov, S. N. (2023). Aktual'nost' primeneniya mezhdunarodnoy klassifikatsii funktsionirovaniya, invalidnosti i zdorov'ya pri okazanii sotsial'no-psikhologicheskoy pomoshchi (Relevance of the application of the International Classification of Functioning, Disability and Health in providing socio-psychological assistance) [in Russian]. Psikhologiya. Istoriko-kriticheskie obzory i sovremennye issledovaniya, 12(2A), 77-83. http://publishing-vak.ru/file/archive-psycology-2023-2/a10-istomina.pdf

    1. Gómez-Salgado, J., Jacobsohn, L., Frade, F., Romero-Martin, M., & Ruiz-Frutos, C. (2018). Applying the WHO International Classification of Functioning, Disability and Health in nursing assessment of population health. International Journal of Environmental Research and Public Health, 15(10), 2245. https://doi.org/10.3390/ijerph15102245
    2. Gutenbrunner, C., Nugraha, B., Delargy, M., et al. (2021). Role of nursing in rehabilitation. Journal of Rehabilitation Medicine – Clinical Communications, 4, 1000061. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8215228/pdf/JRMCC-4-1000061.pdf
    3. Goldman, J. G., Volpe, D., Ellis, T. D., Hirsch, M. A., Johnson, J., Wood, J., ... & Wallock, K. (2024). Delivering multidisciplinary rehabilitation care in Parkinson’s disease: an international consensus statement. Journal of Parkinson’s disease, 14(1), 135-166. https://doi.org/10.3233/jpd-230117
    4. 12. World Health Organization. (2023). Rehabilitation indicator menu: a tool accompanying the Framework for Rehabilitation Monitoring and Evaluation (FRAME). Geneva: World Health Organization. Available from URL: https://www.who.int/publications/i/item/9789240076440
    5. 13. Rodriguez-Suarez, C. A., Gonzalez-de la Torre, H., Hernandez-De Luis, M. N., Fernandez-Gutierrez, D. A., Martinez-Alberto, C. E., & Brito-Brito, P. R. (2023). Effectiveness of a standardized nursing process using NANDA international, nursing interventions classification and nursing outcome classification terminologies: a systematic review. Healthcare, 11(17), 2449. https://doi.org/10.3390/healthcare11172449
    6. 14. Gilart, E., Bocchino, A., Gilart-Cantizano, P., Cotobal-Calvo, E. M., Lepiani-Diaz, I., Román-Sánchez, D., & Palazón-Fernández, J. L. (2025). The integration of AI into the nursing process: A comparative analysis of NANDA, NOC, and NIC-based care plans. Nursing Reports, 15(6), 186. https://doi.org/10.3390/nursrep15060186
    7. 15. Eray, K., & Oflaz, F. (2023). An evaluation of the use of the NANDA NIC NOC system in psychiatric nursing. Journal of Psychiatric Nursing/Hemşireleri Derneği, 14(3), 270-279. https://doi.org/10.14744/phd.2022.01878
    8. Loft, M. I., Volck, C., & Jensen, L. R. (2022). Communicative and supportive strategies: A qualitative study investigating nursing staff’s communicative practice with patients with aphasia in stroke care. Global Qualitative Nursing Research, 9, 23333936221110805. https://doi.org/10.1177/23333936221110805
    9. Ehrlich, C., Lewis, D., New, A., Jones, S., & Grealish, L. (2022). Exploring the role of nurses in inpatient rehabilitation care teams: A scoping review. International Journal of Nursing Studies, 128, 104134. https://doi.org/10.1016/j.ijnurstu.2021.104134
    10. Качыбекова, Л. И., & Орозалиев, С. С. (2022). Актуальные аспекты изучения нормативного обеспечения медицинской реабилитации в системе непрерывного медицинского образования в Киргизской Республике. Бюллетень науки и практики, 8(8), 160-167. https://doi.org/10.33619/2414-2948/81/20

    Kachybekova, L. I., & Orozaliev, S. S. (2022). Aktual'nye aspekty izucheniya normativnogo obespecheniya meditsinskoy reabilitatsii v sisteme nepreryvnogo meditsinskogo obrazovaniya v Kirgizskoy Respublike (Current aspects of studying the regulatory support of medical rehabilitation in the system of continuing medical education in the Kyrgyz Republic) [in Russian]. Byulleten' nauki i praktiki, 8(8), 160–167. https://doi.org/10.33619/2414-2948/81/20

    1. Уразалиева, И. Р., Кодиров, Ж. Х., & Туляганова, Д. С. (2022). Затраты рабочего времени медицинских сестер отделений восстановительного лечения. Academic research in educational sciences, 3(10), 29-33. https://cyberleninka.ru/article/n/zatraty-rabochego-vremeni-meditsinskih-sester-otdeleniy-vosstanovitelnogo-lecheniya

    Urazalieva, I. R., Kodirov, Zh. Kh., & Tulyaganova, D. S. (2022). Zatraty rabochego vremeni meditsinskikh sester otdeleniy vosstanovitel'nogo lecheniya (Work time expenditures of nurses in rehabilitation departments) [in Russian]. Academic research in educational sciences, 3(10), 29–33. https://cyberleninka.ru/article/n/zatraty-rabochego-vremeni-meditsinskih-sester-otdeleniy-vosstanovitelnogo-lecheniya

    1. 20. Сейданова, А. Б., Жанаспаева, Г. А., Файзуллина, К. М., & Мукиев, С. Т. (2025). Реабилитационная служба Алматы: кадровые проблемы и совершенствование организационных подходов. Medicine, Science and Education, (апрель), 300-306. https://cyberleninka.ru/article/n/reabilitatsionnaya-sluzhba-almaty-kadrovye-problemy-i-sovershenstvovanie-organizatsionnyh-podhodov

    Seidanova, A. B., Zhanaspaeva, G. A., Faizullina, K. M., & Mukiev, S. T. (2025). Reabilitatsionnaya sluzhba Almaty: kadrovye problemy i sovershenstvovanie organizatsionnykh podkhodov (Rehabilitation service of Almaty: кадровые problems and improvement of organizational approaches) [in Russian]. Medicine, Science and Education, (April), 300–306. https://cyberleninka.ru/article/n/reabilitatsionnaya-sluzhba-almaty-kadrovye-problemy-i-sovershenstvovanie-organizatsionnyh-podhodov

    1. Вдовина, И. А., Степанова, И. Н., & Сивохина, Т. А. (2023). Опыт работы мультидисциплинарной реабилитационной команды Самарского областного клинического онкологического диспансера на примере лечения больных раком молочной железы на I и II этапах медицинской реабилитации. Вопросы онкологии, 69(3S), 370-371. https://cyberleninka.ru/article/n/opyt-raboty-multidistsiplinarnoy-reabilitatsionnoy-komandy-samarskogo-oblastnogo-klinicheskogo-onkologicheskogo-dispansera-na

    Vdovina, I. A., Stepanova, I. N., & Sivokhina, T. A. (2023). Opyt raboty mul'tidistsiplinarnoy reabilitatsionnoy komandy Samarskogo oblastnogo klinicheskogo onkologicheskogo dispansera na primere lecheniya bol'nykh rakom molochnoy zhelezy na I i II etapakh meditsinskoy reabilitatsii (Experience of the multidisciplinary rehabilitation team of the Samara Regional Clinical Oncology Dispensary based on the treatment of breast cancer patients at stages I and II of medical rehabilitation) [in Russian]. Voprosy onkologii, 69(3S), 370–371. https://cyberleninka.ru/article/n/opyt-raboty-multidistsiplinarnoy-reabilitatsionnoy-komandy-samarskogo-oblastnogo-klinicheskogo-onkologicheskogo-dispansera-na

    1. Борзунова, Ю. М. (2023). Комплексная медицинская реабилитация детей первого года жизни после коррекции врожденных пороков сердца. Диссертация на соискание ученой степени кандидата медицинских наук. «Уральский Государственный Медицинский Университет». https://skfmba.ru/files/docs/nauka/dissovet/Pndzoyan_diss.pdf

    Borzunova, Yu. M. (2023). Kompleksnaya meditsinskaya reabilitatsiya detey pervogo goda zhizni posle korrektsii vrozhdennykh porokov serdtsa (Comprehensive medical rehabilitation of children in the first year of life after correction of congenital heart defects) [in Russian]. Dissertatsiya na soiskanie uchenoy stepeni kandidata meditsinskikh nauk. “Ural'skiy gosudarstvennyy meditsinskiy universitet”. https://skfmba.ru/files/docs/nauka/dissovet/Pndzoyan_diss.pdf

    1. Шурыгин, А. А., & Соловьева, Ю. А. (2025). Оптимизация работы мультидисциплинарной реабилитационной команды при формулировании реабилитационного диагноза у пациентов, перенёсших черепно-мозговую травму. Менеджер здравоохранения, (9), 13-21. https://doi.org/10.21045/1811-0185-2025-9-13-21

    Shurygin, A. A., & Solov'eva, Yu. A. (2025). Optimizatsiya raboty mul'tidistsiplinarnoy reabilitatsionnoy komandy pri formulirovanii reabilitatsionnogo diagnoza u patsientov, perenesshikh cherepno-mozgovuyu travmu (Optimization of the work of a multidisciplinary rehabilitation team in formulating a rehabilitation diagnosis in patients who have suffered traumatic brain injury) [in Russian]. Menedzher zdravookhraneniya, (9), 13–21. https://doi.org/10.21045/1811-0185-2025-9-13-21

     

    2 Журнал - 2026 жыл

    ЦЕРЕБРАЛЬДЫ САЛ АУРУЫ БАР БАЛАЛАР МЕН ЖАСӨСПІРІМДЕРДІ ОҢАЛТУДАҒЫ ПСИХОМОТОРЛЫҚ ТЕРАПИЯНЫҢ АРТЫҚШЫЛЫҚТАРЫ

    Статья PDF

    Авторлар туралы 

    Матильда Фраде – Психомоторлы терапевт, Ле Массю Француз Қызыл Крестінің Орталығы, Лион, Франция, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., https://orcid.org/0009-0005-5425-430X 

    Түйіндеме

    Церебральды сал ауруы – бұл жүйке жүйесінің дамуының күрделі және гетерогенді бұзылуы, ол тек мотор функцияларына ғана емес, сонымен қатар балалардың сенсорлық, перцептивті, когнитивті және психоәлеуметтік қабілеттеріне де әсер етеді. Қозғалыс бұзылыстарынан, ауырсынудан және хирургиялық араласудан туындайтын сенсомоторлық қабылдаудағы шектеулер дене идеяларының дамуына кедергі келтіруі мүмкін. Бұл тұрғыда психомоторлық терапия оңалтудың биопсихоәлеуметтік тәсілінің бөлігі болып табылады және кішкентай пациенттің дене тәжірибесіне негізделген қолдауды қамтамасыз етеді. Бұл мақалада церебральды сал ауруы бар балалар мен жасөспірімдерге арналған психомоторлық араласудың бірнеше емдік аспектілері келтірілген. Дене идеясын қолдауға және оның денесі туралы хабардар болуға, ауырсыну мен хирургияға байланысты субъективті дене және эмоционалдық тәжірибелерді жеңуге, кинезиофобияның алдын алуға және жасөспірім кезіндегі дене бейнесі мен өзін-өзі бағалауға бағытталған. Сенсомоторлы және креативті терапевттердің көмегімен психомоторлы терапевттер дене өзгерістерінің интеграциясына ықпал етеді, қозғалыстарды қайта инвестициялауға ықпал етеді және кішкентай пациенттерді оңалту процесіне белсенді қатысуға шақырады. Оңалту бойынша басқа мамандармен бірлесе отырып, психомоторлық терапия дербестікті дамытуға, қоғамға қатысуға және церебральды сал ауруы бар балалар мен жасөспірімдердің өмір сүру сапасын арттыруға ықпал етеді.

    Түйін сөздер

    Церебральды сал ауруы, психомоторлық терапия, денені бейнелеу, денені тану, оңалту, кинезиофобия, дене бітімі.

    Әдебиет тізімі

    1. Cerebral Palsy Fondation (2026). Fondation Paralysie Cérébrale. Website. [Cited 10 June 2026]. Available from URL: https://fondationparalysiecerebrale.org/la-paralysie-cerebrale
    2. The Definition and Classification of Cerebral Palsy (2007). Developmental Medicine & Child Neurology, 49, 1‑44. https://doi.org/10.1111/j.1469-8749.2007.00001.x
    3. HAS (Éd.) (2021). Rééducation et réadaptation de la fonction motrice de l’appareil locomoteur des personnes diagnostiquées de paralysie cérébrale. Website. [Cited 22 June 2026]. Available from URL: https://www.has-sante.fr/upload/docs/application/pdf/2021-12/_reco355_argumentaire_paralysie_cerebrale_cd_2021_10_21_post-endossement_lg.pdf
    4. Fondation Paralysie Cérébrale (2021). Livre blanc de la paralysie cérébrale. Website. [Cited 10 June 2026] Available from URL: https://www.paralysiecerebralefrance.fr/wp-content/uploads/2021/10/Livre-blanc-de-la-paralysie-cerebrale-06102021.pdf
    5. Dan, B. (2024). The transformation of cerebral palsy: towards a psychobiosocial, systemic and psychocentric model of disability. Cahiers de psychologie clinique, n° 63(2), 161‑174. https://doi.org/10.3917/cpc.063.0161
    6. Alonso Bekier, S. (2023). The importance of early detection and early intervention in the developmental trajectory of neurodevelopmental disorders: A psychomotor approach. Central Asian Medical Rehabilitation Bulletin, 3(5), 6-13. https://www.nccr.kz/index.php/en/journal/176-journal-3-2025/2441-statya-1
    7. Di Vita, A., Cinelli, M. C., Raimo, S., Boccia, M., Buratin, S., Gentili, P., et al. (2020). Body Representations in Children with Cerebral Palsy. Brain Sciences, 10(8), 490. https://doi.org/10.3390/brainsci10080490
    8. Cruz, T. K. F., Souto, D. O., Moeller, K., Fontes, P. L. B., Haase, V. G. (2022). Body experience influences lexical-semantic knowledge of body parts in children with hemiplegic cerebral palsy. Frontiers in Psychology, 13, 955939. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.955939
    9. Osinki, T. (2021). Pain – body perception and sense of efficacy ? A brief narrative review. Kinésithérapie Scientifique, (637), 27‑34. https://www.ks-mag.com/douleur-perception-du-corps-et-sentiment-defficacite-une-breve-revue-narrative/
    10. Stephan, A., Nicolas, J. (2025). Enactive pain metaphors: From psychic movement to physical movement... and vice versa. Pain and Analgesia, 38(3), 207‑214. https://doi.org/10.1684/dea.2025.0334
    11. Zabalia, M. (2024). The role of interoceptive sensitivity in identifying the co-occurrence of acute and chronic pain in children with cerebral palsy. Cerebral Motricity, 45(3), 68‑73. https://doi.org/10.1016/j.motcer.2024.06.003
    12. Brunton, L. K., Bartlett, D. J. (2013). The bodily experience of cerebral palsy: a journey to self-awareness. Disability and Rehabilitation, 35(23), 1981‑1990. https://doi.org/10.3109/09638288.2013.770080
    13. Beuriat, P.-A., Pfirrmann, C., Dohn, J. (2025). Neuro-orthopaedic surgery in adolescents: indications and patient pathways. In Cerebral Palsy Through the Ages. Actualités, pratiques innovantes et approche partenariale. pp. 127‑141.
    14. Capjon, H., Bjørk, I. T. (2010). Rehabilitation after multilevel surgery in ambulant spastic children with cerebral palsy: Children and parent experiences. Developmental Neurorehabilitation, 13(3), 182‑191. https://doi.org/10.3109/17518421003606151
    15. Vlaeyen, J. W. S., Crombez, G. (2009). The psychology of fear and pain. Revue du Rhumatisme, 76(6), 511‑516. https://doi.org/10.1016/j.rhum.2009.03.004
    16. Cosi, A., Roux-Goudin, L. (2026). The impact of distraction techniques on the comfort of hospitalised children. La Revue de l’Infirmière, 75(318), 43‑46. https://doi.org/10.1016/j.revinf.2025.12.033
    17. World Health Organization (2001). The International Classification of Functioning, Disability and Health (ICF). Geneva: World Health Organization. https://www.who.int/standards/classifications/international-classification-of-functioning-disability-and-health
    18. Alonso Bekier, S. (2025). Psychomotor therapy as a privileged approach in rehabilitation to support child development: benefits and means of action. Central Asian Medical Rehabilitation Bulletin, 4(6), 13-20. https://www.nccr.kz/index.php/en/journal/179-journal-4-2025/2462-statya-2
    19. Joly, F. (2013). Psychomotor therapy and therapeutic body-based interventions. The mediative and the work of the malleable medium. Psychomotor Therapy and research, (173), 38‑52.

     

     

    2 Журнал - 2026 жыл

    2 Журнал - 2026 жыл

    1. Матильда Фраде

    Церебральды сал ауруы бар балалар мен жасөспірімдерді оңалтудағы психомоторлық терапияның артықшылықтары

    2. Тлеулинова Р.Р., Алтынбекова А.Ж.

    Қазақстандағы медициналық оңалтудағы мейіргерлік үдерісіне Халықаралық Қызмет Ету Жіктемесін интеграциялау

    3. Утенова А.Р., Тлеулинова Р.Р., Алписова С.С., Тенгелбай А.С.

    Балаларды оңалтудан өткізу процесінде мейірбикелік күтімде Бобат-терапия элементтерін қолдану

    4. Ходжаев Т.Т., Олимжонов Д.Д.

    Гемипарез кезінде гидрокинезиотерапия мен классикалық емдік дене шынықтырудың салыстырмалы тиімділігі: рандомизацияланған бақыланатын зерттеу

    5. Бас редактордың хаты

    Медициналық оңалтуға арналған жаңа клиникалық хаттамалар

    ҚОСЫМША «Балаларды оңалтудағы пәнаралық диалог» Халықаралық ғылыми-практикалық конференциясына  (28-29 Мамыр 2026 ж.) 

    6. Ғиният А., Алтынбекова А.Т., Павловец Л.П., Мукашева С.Б.

    Қазақстан Республикасындағы балаларды оңалту қызметі: сын-тегеуріндерге жауап және болашаққа бағдар

    7. Гулузаде Р.Н., Гусейнова С.Г.

    Балалардағы церебралды сал ауруы кезіндегі заманауи оңалту түрлері және мультипәндік тәсіл

    8. Максутова А.К.

    Қазақстанда ерте араласу жүйесін дамыту: медициналық модельден отбасылық орталықтандырылған тәсілге дейін

    9. Алимбаева А.Р., Даирбеков Е.Е.

    Қозғалыс бұзылыстарының даму қаупі бар бір жасқа дейінгі балаларда моториканы қалыптастырудағы ерте абилитацияның тиімділігі

    10. Халимгазиева Б.Х., Тлеулинова Р.Р., Канкина М.Д.

    Мейіргердің оңалтудағы рөлі: өкілеттілікті беру, технологиялар және ерте араласу

    11. Тлеулинова Р.Р., Мелдебекова Б.Е., Асанова С.А.

    Постуралды басқару: позициялауды бағалау, жоспарлау және жүзеге асыру

     

    200.png
    © 2026 All Rights Reserved.
    Whatsapp Instagram YouTube Запись на консультацию