Статья PDF

Авторлар туралы

М. Белокопытов – Штаттан тыс профессор, Негевтегі Бен-Гурион атындағы университеты, Беер-Шева, Израиль, Бұл электронды пошта мекен-жайы спам-боттардан қорғалған. Көру үшін сіздің браузеріңізде JavaScript қосулы тұруы тиіс., ORCID: 0000-0002-7830-8764

Түйіндеме

Шолудың мақсаты - соңғы онжылдықта инсульттан кейін қимыл бұзылыстарды қалпына келтірудің басталу мерзіміне қатысты жоғары сапалы клиникалық зерттеулердің нәтижелерін синтездеу және ең жақсы тәжірибелерді анықтау, қайшылықтарды көрсету және терапиялық нәтижелерді оңтайландыру үшін болашақ зерттеу бағыттарын ұсыну.

Әдістері: 2014 жылдың қаңтары мен 2024 жылдың мамыры аралығында жарияланған зерттеулерге назар аудара отырып, PubMed/MEDLINE дерекқорлары арқылы жан-жақты әдебиетті іздеу жүргізілді. Іздеу терминдері инсультке, қимыл бұзылыстарды қалпына келтіруге және пациенттің нәтижелеріне қатысты MeSH тақырыптарына сәйкес болып, олар «ерте оңалту», «кешіктірілген оңалту» және «жеделден кейінгі оңалту» сияқты кілт сөздермен біріктірілген. Қосылу критерийлері ағылшын тілінде жарияланған және толық мәтінде қол жетімді ересектерге арналған клиникалық зерттеулер болды. Сапаны бағалау үшін Cochrane Risk of Bias құралы пайдаланылды.

Нәтижелер: Қаралған 54 мақаланың 6-ы инсульттан кейінгі оңалту уақытына тікелей қатысты. Бұл зерттеулер ерте оңалтудың артықшылықтарының аралас дәлелдерін берді, олардың кейбіреулері өте ерте мобилизациямен байланысты ықтимал тәуекелдерді ұсынды (24 сағат ішінде). AVERT сынағы өте ерте мобилизациямен нашар нәтижелер тапты, ал басқа зерттеулер оңалтудың ерте, бірақ мұқият басталуы қимыл бұзылыстарды қалпына келуін айтарлықтай жақсартуға әкелуі мүмкін екенін көрсетті. Нәтижелер оңалтуды бастаудың оңтайлы уақытын анықтаудың қиындығын көрсетеді. Инсульттан кейін 24-48 сағат ішінде басталған ерте оңалту, әдетте, егер пациенттер медициналық тұрғыдан тұрақты болса, пайдалы. Дегенмен, өте ерте және қарқынды жұмылдыру, әсіресе ауыр инсульт немесе тұрақсыз жағдайлары бар емделушілерде жағымсыз нәтижелердің қаупін арттыруы мүмкін. Әртүрлі оңалту кезеңдерінің пациенттердің нәтижелеріне ұзақ мерзімді әсерін түсіну үшін жеке оңалту жоспарлары және қосымша зерттеулер қажет.

Қорытынды: Инсульттан кейінгі моторлық оналту ерте бастау науқастың жеке қажеттіліктері мен медициналық мәртебесіне бейімделген жағдайда қалпына келтіруді және өмір сапасын жақсартады. Болашақ зерттеулер терапевтік пайданы барынша арттыру және тәуекелдерді азайту үшін оңалту шараларының уақыты мен қарқындылығын нақтылауға бағытталуы керек.

Түйін сөздер

Инсульт, неврологиялық оңалту, физиотерапиялық әдістер, ерте реабилитация, кешіктірілген реабилитация, оңалту бойынша нұсқаулар

Әдебиет тізімі

1. Kernan WN, Viera AJ, Billinger SA, Bravata DM, Stark SL, Kasner SE, Kuritzky L, Towfighi A. Primary care of adult patients after stroke: A scientific statement from the American Heart Association/American Stroke Association. Stroke, 2021; 52(9):e558-e571. https://doi.org/10.1161/STR.0000000000000382.
2. Hatem SM, Saussez G, Della Faille M, Prist V, Zhang X, Dispa D, Bleyenheuft Y. Rehabilitation of motor function after stroke: a multiple systematic review focused on techniques to stimulate upper extremity recovery. Frontiers in Human Neuroscience, 2016; 10:442. https://doi.org/10.3389/fnhum.2016.00442.
3. European Stroke Organisation (ESO) Executive Committee; ESO Writing Committee. Guidelines for management of ischaemic stroke and transient ischaemic attack 2008. Cerebrovascular Diseases, 2008; 25(5):457-507. https://doi.org/10.1159/000131083.
4. Lynch E, Hillier S, Cadilhac D. When should physical rehabilitation commence after stroke: A systematic review. International Journal of Stroke, 2014; 9(4):468-478. https://doi.org/10.1111/ijs.12262.
5. Higgins JPT, Altman DG, Sterne JAC (editors). Chapter 8: Assessing risk of bias in included studies. In: Higgins JPT, Green S (editors). Cochrane Handbook for Systematic Reviews of Interventions. The Cochrane Collaboration, 2011. Available from: www.handbook.cochrane.org.
6. Bernhardt J, Churilov L, Ellery F, Collier J, Chamberlain J, Langhorne P, Lindley RI, Moodie M, Dewey H, Thrift AG, Donnan G; AVERT Collaboration Group. Prespecified dose-response analysis for A Very Early Rehabilitation Trial (AVERT). Neurology, 2016; 86(23):2138-2145. https://doi.org/10.1212/WNL.0000000000002459.
7. Cumming TB, Bernhardt J, Lowe D, Collier J, Dewey H, Langhorne P, Thrift AG, Green A, Mohanraj R, Kramer SF, Churilov L, Linden T; AVERT Trial Collaboration group. Early mobilization after stroke is not associated with cognitive outcome findings from AVERT. Stroke, 2018; 49(9):2147–2154. https://doi.org/10.1161/STROKEAHA.118.022217.
8. Cumming TB, Churilov L, Collier J, Donnan G, Ellery F, Dewey H, Langhorne P, Lindley RI, Moodie M, Thrift AG, Bernhardt J; AVERT Trial Collaboration group. Early mobilization and quality of life after stroke: Findings from AVERT. Neurology, 2019; 93(7):E717–E728. https://doi.org/10.1212/WNL.0000000000007937
9. Liu N, Cadilhac DA, Andrew NE, Zeng L, Li Z, Li J, Li Y, Yu X, Mi B, Li Z, Xu H, Chen Y, Wang J, Yao W, Li K, Yan F, Wang J. Randomized controlled trial of early rehabilitation after intracerebral hemorrhage stroke: Difference in outcomes within 6 months of stroke. Stroke, 2014; 45(12):3502-3507. https://doi.org/10.1161/STROKEAHA.114.005661.
10. Liu L, Lu Y, Bi Q, Fu W, Zhou X, Wang J. Effects of different intervention time points of early rehabilitation on patients with acute ischemic stroke: A single-center, randomized control study. BioMed Research International, 2021; 28;2021:1940549. https://doi.org/10.1155/2021/1940549.
11. Morreale M, Marchione P, Pili A, Lauta A, Castiglia SF, Spallone A, Pierelli F, Giacomini P. Early versus delayed rehabilitation treatment in hemiplegic patients with ischemic stroke: proprioceptive or cognitive approach? European Journal of Physical and Rehabilitation Medicine, 2016; 52(1):81-89. https://www.minervamedica.it/en/freedownload.php?cod=R33Y2016N01A0081.
12. Nguyen PT, Chou LW, Hsieh YL. Proprioceptive neuromuscular facilitation-based physical therapy on the improvement of balance and gait in patients with chronic stroke: A systematic review and meta-analysis. Life, 2022; 13;12(6):882. https://doi.org/10.3390/life12060882.
13. Lee S, Bae S, Jeon D, Kim KY. The effects of cognitive exercise therapy on chronic stroke patients' upper limb functions, activities of daily living and quality of life. Journal of Physical Therapy Science, 2015; 27(9):2787-2791. https://doi.org/10.1589/jpts.27.2787.
14. Kwakkel G, Wagenaar RC, Twisk JW, Lankhorst GJ, Koetsier JC. Intensity of leg and arm training after primary middle-cerebral-artery stroke: A randomized trial. Lancet, 1999; 354(9174):191-196. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(98)09477-X.
15. Ottenbacher KJ, Jannell S. The results of clinical trials in stroke rehabilitation research. Archives of Neurology, 1993; 50(1):37-44. https://doi.org/10.1001/archneur.1993.00540010033014.
16. Duncan PW, Jorgensen HS, Wade DT. Outcome measures in acute stroke trials: a systematic review and some recommendations to improve practice. Stroke,. 2000; 31(6):1429-1438. https://doi.org/10.1161/01.STR.31.6.1429.
17. Bernhardt J, Godecke E, Johnson L, Langhorne P. Early rehabilitation after stroke. Current Opinion in Neurology, 2017; 30(1):48-54. https://doi.org/10.1097/wco.0000000000000404.
18. Coleman ER, Moudgal R, Lang K, Hyacinth HI, Awosika OO, Kissela BM, Feng W. Early rehabilitation after stroke: A narrative review. Current Atherosclerosis Reports, 2017; 19(12):59. https://doi.org/10.1007/s11883-017-0686-6.
19. Krakauer JW, Carmichael ST, Corbett D, Wittenberg GF. getting neurorehabilitation right: What can be learned from animal models? Neurorehabilitation and Neural Repair, 2012; 26(8):923-931. https://doi.org/10.1177/1545968312440745.
20. Edwardson MA, Brady K, Giannetti ML, Geed S, Barth J, Mitchell A, Tan MT, Zhou Y, Bregman BS, Newport EL, Edwards DF, Dromerick AW. Interpreting the CPASS Trial: do not shift motor therapy to the subacute phase. Neurorehabilitation and Neural Repair, 2023; 37(1):76-79. https://doi.org/10.1177/15459683221143461.
21. Sall J, Eapen BC, Tran JE, Bowles AO, Bursaw A, Rodgers ME. The management of stroke rehabilitation: A synopsis of the 2019 U.S. Department of Veterans Affairs and U.S. Department of Defense clinical practice guideline. Annals of Internal Medicine, 2019; 171(12):916-924. https://doi.org/10.7326/m19-1695.
22. Adams HP Jr, del Zoppo G, Alberts MJ, Bhatt DL, Brass L, Furlan A, Grubb RL, Higashida RT, Jauch EC, Kidwell C, Lyden PD, Morgenstern LB, Qureshi AI, Rosenwasser RH, Scott PA, Wijdicks EF; American Heart Association; American Stroke Association Stroke Council; Clinical Cardiology Council; Cardiovascular Radiology and Intervention Council; Atherosclerotic Peripheral Vascular Disease and Quality of Care Outcomes in Research Interdisciplinary Working Groups. guidelines for the early management of adults with ischemic stroke: a guideline from the American heart association/American stroke association stroke council, clinical cardiology council, cardiovascular radiology and intervention council, and the atherosclerotic peripheral vascular disease and quality of care outcomes in research interdisciplinary working groups: the American academy of neurology affirms the value of this guideline as an educational tool for neurologists. Stroke, 2007; 38(5):1655-1711. doi:10.1161/STROKEAHA.107.181486.
23. Adams HP Jr, del Zoppo G, Alberts MJ, Bhatt DL, Brass L, Furlan A, Grubb RL, Higashida RT, Jauch EC, Kidwell C, Lyden PD, Morgenstern LB, Qureshi AI, Rosenwasser RH, Scott PA, Wijdicks EF; American Heart Association/American Stroke Association Stroke Council; American Heart Association/American Stroke Association Clinical Cardiology Council; American Heart Association/American Stroke Association Cardiovascular Radiology and Intervention Council; Atherosclerotic Peripheral Vascular Disease Working Group; Quality of Care Outcomes in Research Interdisciplinary Working Group. Guidelines for the early management of adults with ischemic stroke: a guideline from the American Heart Association/American Stroke Association Stroke Council, Clinical Cardiology Council, Cardiovascular Radiology And Intervention Council, and the atherosclerotic peripheral vascular disease and quality of care outcomes in research interdisciplinary working groups: the American Academy Of Neurology affirms the value of this guideline as an educational tool for neurologists. Circulation, 2007; 115(20):e478-e534. https://doi.org/10.1161/circulationaha.107.181486.
24. Hemphill JC 3rd, Greenberg SM, Anderson CS, Becker K, Bendok BR, Cushman M, Fung GL, Goldstein JN, Macdonald RL, Mitchell PH, Scott PA, Selim MH, Woo D; American Heart Association Stroke Council; Council on Cardiovascular and Stroke Nursing; Council on Clinical Cardiology. Guidelines for the management of spontaneous intracerebral hemorrhage: A guideline for healthcare professionals from the American Heart Association/American Stroke Association. Stroke, 2015; 46(7):2032-2060. https://doi.org/10.1161/str.0000000000000069.
25. Kwakkel G, Stinear C, Essers B, Munoz-Novoa M, Branscheidt M, Cabanas-Valdés R, Lakičević S, Lampropoulou S, Luft AR, Marque P, Moore SA, Solomon JM, Swinnen E, Turolla A, Alt Murphy M, Verheyden G. Motor rehabilitation after stroke: European Stroke Organisation (ESO) consensus-based definition and guiding framework. European Stroke Journal, 2023; 8(4):880-894. https://doi.org/10.1177/23969873231191304.
26. European Stroke Organisation (ESO) Executive Committee, ESO Writing Committee. Guidelines for management of ischaemic stroke and transient ischaemic attack 2008. Cerebrovascular diseases, 2008; 25(5):457-507. https://doi.org/10.1159/000131083
27. Zhang T, Zhao J, Li X, Bai Y, Wang B, Qu Y, Li B, Zhao S; Chinese Stroke Association Stroke Council Guideline Writing Committee. Chinese Stroke Association guidelines for clinical management of cerebrovascular disorders: executive summary and 2019 update of clinical management of stroke rehabilitation. Stroke And Vascular Neurology, 2020; 5(3):250-259. https://doi.org/10.1136/svn-2019-000321.
28. Minelli C, Bazan R, Pedatella MTA, Neves LO, Cacho RO, Magalhães SCSA, Luvizutto GJ, Moro CHC, Lange MC, Modolo GP, Lopes BC, Pinheiro EL, Souza JT, Rodrigues GR, Fabio SRC, Prado GFD, Carlos K, Teixeira JJM, Barreira CMA, Castro RS, Quinan TDL, Damasceno E, Almeida KJ, Pontes-Neto OM, Dalio MTRP, Camilo MR, Tosin MHS, Oliveira BC, Oliveira BGRB, Carvalho JJF, Martins SCO. Brazilian Academy of Neurology practice guidelines for stroke rehabilitation: part I. Arquivos De Neuro-Psiquiatria, 2022; 80(6):634-652. https://doi.org/10.1590/0004-282x-anp-2021-0354.
29. Gururaj S, Natarajan M, Balasubramanian CK, Solomon JM. Post-stroke gait training practices in a low resource setting: a cross-sectional survey among indian physiotherapists. 2021; 48(4):505-512. https://doi.org/10.3233/nre-210013.
30. Bernhardt J, Borschmann K, Collier JM, Thrift AG, Langhorne P, Middleton S, Lindley RI, Dewey HM, Bath P, Said CM, Churilov L, Ellery F, Bladin C, Reid CM, Frayne JH, Srikanth V, Read SJ, Donnan GA; AVERT Trialists Collaboration Group. Fatal and nonfatal events within 14 days after early, intensive mobilization poststroke. Neurology, 2021; 96(8):e1156-e1166. https://doi.org/10.1212/wnl.0000000000011106.
31. Dromerick AW, Geed S, Barth J, Brady K, Giannetti ML, Mitchell A, Edwardson MA, Tan MT, Zhou Y, Newport EL, Edwards DF. Critical Period After Stroke Study (CPASS): A phase II clinical trial testing an optimal time for motor recovery after stroke in humans. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 2021; 118(39):e2026676118. doi:10.1073/pnas.2026676118.
32. Duret C, Hutin E, Lehenaff L, Gracies JM. Do All sub acute stroke patients benefit from robot-assisted therapy? A retrospective study. Restorative Neurology and Neuroscience, 2015; 33(1):57-65. https://doi.org/10.3233/rnn-140418.
33. Teasell R, Mehta S, Pereira S, McIntyre A, Janzen S, Allen L, Lobo L, Viana R. Time to rethink long-term rehabilitation management of stroke patients. Topics in Stroke Rehabilitation, 2012; 19(6):457-462. https://doi.org/10.1310/tsr1906-457.
34. Ballester BR, Maier M, Duff A, Cameirão M, Bermúdez S, Duarte E, Cuxart A, Rodríguez S, San Segundo Mozo RM, Verschure PFMJ. A critical time window for recovery extends beyond one-year post-stroke. Journal of Neurophysiology, 2019; 122(1):350-357. https://doi.org/10.1152/jn.00762.2018.
35. Teasell R, Fleet JL, Harnett A. post stroke exercise training: intensity, dosage, and timing of therapy. Physical Medicine and Rehabilitation Clinics of North America, 2024; 35(2):339-351. https://doi.org/10.1016/j.pmr.2023.06.025.
36. Huggins HE, Brady M, Emma JP, Thaler DE, Leung LY. Differences in presenting symptoms of acute stroke among young and older adults. Journal of Stroke and Cerebrovascular Diseases, 2020; 29(8):104871. https://doi.org/10.1016/j.jstrokecerebrovasdis.2020.104871.